Χρονογραμμή της Ελληνικής Ιστορίας

Χρήσιμο (ελπίζω) βοήθημα για το μάθημα της Ιστορίας:

προτείνεται έγχρωμη εκτύπωση σε χαρτόνι και πλαστικοποίηση.

Η γραμμή σχεδιάστηκε ώστε τα χρώματά της να είναι συνεχόμενα και να δημιουργούν ένα ενιαίο σύνολο, καθώς όμως δεν είναι εύκολο να χωρέσουν 18 χαρτιά Α4 στη σειρά, σε έναν τοίχο τάξης και σε ύψος που να μπορούν τα παιδιά να τα διαβάζουν άνετα, τα αξιοποιείτε κατά το δοκούν!

Προτάσεις για νέες χρήσεις (π.χ. δημιουργία τράπουλας για παιχνίδι μνήμης) και τυχόν επισημάνσεις λαθών, ευπρόσδεκτες (δυστυχώς ο σκληρός δίσκος με τους πίνακες μετά την Τουρκοκρατία κάηκε και έτσι οι διορθώσεις θα είναι δύσκολες).

Πηλός, τροχός, καμίνι...

Στα περισσότερα Μουσεία της Ελλάδας τα πήλινα αγγεία αποτελούν τα πιο συνηθισµένα εκθέµατα. Αγγεία εξάλλου είναι τα αντικείµενα που έρχονται στο φως µε τη µεγαλύτερη συχνότητα στις ανασκαφές. Μόνο από την Αττική έχουν σωθεί περίπου 80.000 ακέραια διακοσµηµένα αγγεία. 

Περιδιαβαίνοντας λοιπόν ανάµεσα στις προθήκες µε την κεραµική στα µουσεία της Ελλάδας και παρατηρώντας τις παραστάσεις, ο επισκέπτης έχει την εντύπωση πως ξεφυλλίζει ένα βιβλίο µε φωτογραφίες µαθαίνοντας έτσι πώς ζούσαν, ντύνονταν, διασκέδαζαν, δούλευαν, λάτρευαν τους θεούς τους οι αρχαίοι Έλληνες. 

Πατήστε στην εικόνα.

Οι φίλοι μου τα ειδώλια…

Oι αρχαίοι Kυκλαδίτες, όπως οι περισσότεροι λαοί, πίστευαν ότι τα αγαπηµένα τους πρόσωπα και µετά το θάνατο, συνέχιζαν να ζουν σε ένα διαφορετικό και άγνωστο για αυτούς κόσµο.

Tοποθετούσαν λοιπόν µέσα στους τάφους διάφορα αντικείµενα,όπως όπλα, εργαλεία, κοσµήµατα, αγγεία και αγαλµατάκια που πίστευαν ότι ήταν απαραίτητα στο νεκρό στην άλλη του ζωή. 

Tα αντικείµενα αυτά βρίσκουν οι αρχαιολόγοι στις ανασκαφές τους και, καθώς οι Kυκλαδίτες δεν άφησαν γραπτά κείµενα, µας δίνουν πολύτιµες πληροφορίες για την καθηµερινή ζωή, τη θρησκεία, τα ταξίδια, τον πολιτισµό τους.

Πατήστε στην εικόνα.

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ - ΟΡΝΙΘΕΣ

Περίπατος στην κλασσική Αθήνα (τότε Ελλάδα)

Αρχαιούλης-Χρυσός Αιώνας.

Πώς έγραφαν οι αρχαίοι Έλληνες ΙΙΙ.

Το ξύλο χρησιμοποιούνταν για σύντομα κείμενα. Η πιο απλή μορφή χρήσης του ήταν σανίδες ή σανιδάκια. Ξύλινες επιφάνειες που ασπρίζονταν, με ασβέστη ή γύψο, πριν χρησιμοποιηθούν ονομάζονταν λευκώματα. Περισσότερες ξύλινες πινακίδες συνδέονταν μεταξύ τους και ανάλογα με τον αριθμό τους ονομάζονταν: πυξία ή πτυχία, δίπτυχα, τρίπτυχα ή πολύπτυχα.

Οι ξύλινες πλάκες που διέθεταν επίστρωση από κερί ονομάζονταν γραμματείον, γραμματείδιον, πίναξ, πινάκιον, πινακίδιον και χρησιμοποιούνταν για την κοινοποίηση καταλόγων στρατολογίας, νόμων και αγγελιών σε δίκες, για το γράψιμο επιστολών, ως σημειωματάρια, για λογοτεχνικά σχεδιάσματα, περιλήψεις ή και ως σχολικοί πίνακες. Η πρώτη αναφορά κηρωμένης πινακίδας συναντάται στον Ηρόδοτο τον 5ο αιώνα π.Χ. Πλεονέκτημά τους ότι η κηρωμένη επιφάνεια μπορούσε να σβηστεί και να ξαναχρησιμοποιηθεί (δυνατότητα διόρθωσης λαθών), καθώς και η χαμηλή τους τιμή. Κατασκευάζονταν συνήθως από ξύλο οξιάς και πεύκου και σπανιότερα από βελανιδιά ή σφενδάμι. Αλείφονταν με στρώμα κεριού (μάλθη) ή με γύψο.

Αττική ερυθρόμορφη κύλικα (εξωτ. όψη), 485-480 π.Χ. από τον αγγειογράφο Δούρη.

Η χάραξη των γραμμάτων στις κηρωμένες πινακίδες γίνονταν με ειδικό εργαλείο (γραφίς, στύλος) που παρασκευάζονταν από κόκαλο, σίδερο, μπρούντζο ή χαλκό. Η μία του άκρη ήταν μυτερή (για την χάραξη των γραμμάτων) και η άλλη πλατιά (για το σβήσιμο μέσω της λείανσης του κεριού).

Ακριβό αλλά ταυτόχρονα ιδιαίτερα σημαντικό υλικό γραφής ήταν ο πάπυρος ή χάρτης κατά τους Έλληνες, που παρασκευάζονταν από την ψίχα του κατώτερου τμήματος του στελέχους του φυτού πάπυρος. Αρχικά οι Έλληνες αγόραζαν τον πάπυρο από τους Φοίνικες, γεγονός που εξηγεί και μια άλλη ονομασία που του είχαν δώσει οι Έλληνες, βύβλος ή βίβλος, από το όνομα της φοινικικής πόλης Βύβλος που αποτελούσε κέντρο εμπορίας παπύρου.

Ο πάπυρος του Δερβενίου (4^ος αι. π.Χ.). Το αρχαιότερο δείγμα ελληνικής γραφής σε πάπυρο.

Η πώλησή του γίνονταν με τη μορφή ρόλων (κυλίνδρων) που στη συνέχεια κόβονταν στο επιθυμητό μέγεθος. Ο κύλινδρος τυλίγονταν γύρω από μια ξύλινη ή κοκάλινη ράβδο (ειλητάριο). Αποτελούσε εύκαμπτο και ελαστικό υλικό γραφής. Το πρωτόκκολλον, το πρώτο φύλλο, έμενε άγραφο και λειτουργούσε ως προστατευτικό του κυλίνδρου. Ο τίτλος του κειμένου και το όνομα του συγγραφέα αναγράφονταν σε πρόσθετη δερμάτινη ταινία, τον σίλλυβο. Το κείμενο γράφονταν σε στήλες, σελίδες, μόνο στην εσωτερική και λεία επιφάνεια. 

Αττική ερυθρόμορφη κύλικα (εξωτ. όψη), 485-480 π.Χ. από τον αγγειογράφο Δούρη.

O κύλινδρος από πάπυρο υπήρξε ως τα τέλη του 2ου αιώνα μ.X. το μοναδικό μέσο για τη διάδοση της ελληνικής φιλολογίας. Από τον 2ο αιώνα και ύστερα, αντί να συγκολλούν τα φύλλα από πάπυρο και να σχηματίζουν μεγάλα ρολά, άρχισαν να τα διπλώνουν και να συγκροτούν τεύχη, όπως στα σύγχρονα βιβλία.

Υλικό γραφής αποτελούσε επίσης η διφθέρα (περγαμηνή). Παρασκευάζονταν από δέρμα μοσχαριού, προβάτου ή κατσίκας. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (5^ο αι.) χρησιμοποιούνταν ως υλικό γραφής από τους Ίωνες της Μικράς Ασίας. Η παραγωγή και χρήση της περγαμηνής διευρύνθηκε κατά τον 2^ο αι. π.Χ. για να αντιμετωπιστεί η εξάρτηση από την Αίγυπτο που αποτελούσε την αποκλειστική πηγή παπύρου, με πρωτοβουλία του ηγεμόνα της Περγάμου Ευμένη. Στην περγαμηνή έγραφαν και από τις δύο πλευρές και όποτε ήθελαν έξυναν τα γραμμένα και ξανάγραφαν. 

Πώς έγραφαν οι αρχαίοι Έλληνες ΙΙ.

Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν μια μεγάλη ποικιλία υλικών γραφής π.χ. λίθο, πηλό, ξύλο, πάπυρο κ.ά.

Ένα πολύ απλό υλικό γραφής αποτελούσαν τα θραύσματα πήλινων αγγείων, τα όστρακα. Υλικό φθηνό και εύκολα προσιτό, χρησιμοποιούνταν κυρίως για φορολογικές αποδείξεις, βεβαιώσεις, σημειώσεις, επιστολές και για την εξάσκηση των μαθητών στη γραφή. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η χρήση των οστράκων ως ¨ψηφοδέλτια¨ σε ψηφοφορίες εξορισμού πολιτών (οστρακισμοί ή εξοστρακισμοί). Η χρήση των οστράκων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια μορφή ανακύκλωσης της αρχαιότητας. Ένα αντικείμενο καθημερινής χρήσης που σπάει σε κομμάτια και χρησιμοποιείται για μια άλλη δουλειά.

Εξίσου απλό μέσο γραφής αποτελούσαν οι λείες πέτρες. Η πέτρα αποτελούσε ένα σκληρό και ανθεκτικό υλικό γραφής, κατάλληλο για κείμενα που έπρεπε να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν υλικό εύκολα διαθέσιμο και φθηνό, απαιτούσε όμως από το γραφέα να είναι επιδέξιος ώστε το κείμενο να είναι ευανάγνωστο. Μειονέκτημά του το γεγονός ότι τυχόν λάθη δύσκολα διορθώνονταν.

Σημαντική κατηγορία υλικών γραφής αποτελούσαν τα μέταλλα, με προτίμηση στα μαλακά. Συχνή ήταν η χρήση των καταδέσμων (φύλλα μολύβδου) στα οποία αναγράφονταν κατάρες και ευχές που θάβονταν μέσα σε τάφους. Πλεονέκτημα του μολύβδου ήταν η χαμηλή του τιμή και το ότι δεν αποτελούσε υλικό δυσεύρετο. Άλλο μέταλλο που χρησιμοποιούνταν ήταν ο μαλακός κασσίτερος, ενώ σπανιότερη ήταν η χρήση του χρυσού και του αργύρου που δεν προορίζονταν για καθημερινή χρήση. 

Ο κατάδεσμος της Πέλλας. Κατάρα γραμμένη σε φύλλο μολύβδου. Χρονολογείται στον 4^ο ή 3^ο αι. π.Χ. Βρέθηκε το 1986 στην Πέλλα. 

Το ¨Κύπελλο του Νέστορα¨ των Πιθηκουσσών.

Το «Κύπελλο του Νέστορα» των Πιθηκουσσών βρέθηκε το 1954 στην αρχαία ελληνική αποικία Πιθηκούσσες, που βρίσκεται στο νησί  Ίσκια (Ischia) στην Τυρρηνική θάλασσα, στον κόλπο της Νάπολης (Ιταλία) . 

Οι Πιθηκούσσες αποτέλεσε μία από τις πρώτες ελληνικές αποικίες στη Δύση, περίπου το 770 π.Χ. Υπήρξε μια μεικτή αποικία (μεικτές αποικίες = αποικίες που ιδρύθηκαν από κατοίκους διαφορετικών ελληνικών πόλεων) που ιδρύθηκε από κατοίκους των ευβοϊκών πόλεων της Ερέτρειας και της Χαλκίδας.

Πρόκειται για πήλινη κούπα (κοτύλη), που χρονολογείται περίπου το 750-700 π.Χ. (Γεωμετρικοί χρόνοι) και τόπος κατασκευής της θεωρείται η Ρόδος. Η κούπα βρέθηκε, μεταξύ των προσφορών, στον τάφο ενός 12 -14 χρονου αγοριού. Έχει ύψος 10,3 εκ., διάμετρο 15,1 εκ. και το ύψος της βάσης του ανέρχεται στα 5,5 εκ.  

Στα πλευρά της φέρει επιγραφή τριών γραμμών που είναι μεταγενέστερη της κατασκευή της.

Νέστορος [εἰμὶ] εὔποτ[ον] ποτήριο[ν]·

ὃς δ’ ἂν τοῦδε π[ίησι] ποτηρί[ου] αὐτίκα κῆνον

ἵμερ[ος αἱρ]ήσει καλλιστ[εφάν]ου Ἀφροδίτης. 

«Είμαι το καλόπιοτο ποτήρι του Νέστωρα

Όποιος, λοιπόν, πιει από το ποτήρι αυτό αμέσως θα τον κυριεύσει

Ο πόθος της ομορφοστεφανωμένης Αφροδίτης»

Η επιγραφή, που έχει φορά από αριστερά προς τα δεξιά, αποτελεί έναν από τα παλαιότερα δείγματα γραφής του ελληνικού αλφαβήτου και χρονολογείται μεταξύ 740-720 π.Χ. Τα γράμματα που χρησιμοποιούνται διαφέρουν ήδη αρκετά από το φοινικικό αλφάβητο, γεγονός που υποδηλώνει ότι η υιοθέτηση του φοινικικού αλφαβήτου πρέπει να έχει γίνει χρονικά αρκετά νωρίτερα.

Σήμερα η κούπα φυλάσσεται στο μουσείο Museo Archeologico di Pitecusa στην  Ίσκια. 

Η κατοικία στην αρχαία Ελλάδα.

Στην αρχαία Ελλάδα (12^ος – 1^ος αι. π.Χ.) οι κατοικίες ήταν ορθογώνιες.

Ο προσανατολισμός του σπιτιού ήταν γενικά προς το νότο ώστε η αυλή, τα βόρεια δωμάτια και ο επάνω όροφος να εκμεταλλεύονται το φυσικό φως το χειμώνα και να αποφεύγουν τον πολύ ήλιο το καλοκαίρι, όταν αυτός βρίσκεται πολύ ψηλά. Στη βόρεια πλευρά του σπιτιού φυτεύονταν αειθαλή δέντρα (ελιές) ώστε να εμποδίζεται ο χειμωνιάτικος άνεμος να πέφτει κατευθείαν στο σπίτι. Αντίθετα, στη νότια πλευρά υπήρχαν φυλλοβόλα δέντρα ώστε το χειμώνα να περνάνε οι ακτίνες του ήλιου για να θερμαίνεται το σπίτι και το καλοκαίρι να προσφέρουν σκιά. 

Η πολυτέλεια των σπιτιών γινόταν φανερή μόνο στο εσωτερικό του. Το εξωτερικό ήταν απλό και χωρίς διακόσμηση. Έτσι, δεν διέφεραν εξωτερικά τα σπίτια των πλουσίων από αυτά των απλών πολιτών. Τα θεμέλια των σπιτιών ήταν λίθινα. Ως υλικά κατασκευής χρησιμοποιούνταν η πέτρα με συνδετικό πηλόχωμα και το ξύλο, ενώ οι επιφάνειες των τοίχων καλύπτονταν από λευκό ή χρωματιστό ασβεστοκονίαμα*. Ο βόρειος τοίχος του σπιτιού γινόταν παχύτερος και με λίγα ανοίγματα. Η στέγη σκεπάζονταν από κεραμίδια.

Μια στενόμακρη είσοδο, που βρισκόταν συνήθως στην ανατολική και σπάνια στη νότια πλευρά του κτιρίου, οδηγούσε σε μια τετράπλευρη ακάλυπτη εσωτερική αυλή (αίθριο). Στο κέντρο της υπήρχε ένα πηγάδι καθώς και ένας βωμός, όπου πραγματοποιούνταν οι θρησκευτικές τελετές. Το αίθριο αποτελούσε την κύρια πηγή φωτισμού και αερισμού της οικίας. Γύρω από το αίθριο βρίσκονταν τα δωμάτια. Δωμάτια υπήρχαν συνήθως στις τρεις πλευρές και σπάνια στις τέσσερις πλευρές του κτιρίου.

Στο ισόγειο υπήρχαν ο ανδρώνας, το καθημερινό (οίκος), η τραπεζαρία, η κουζίνα, το λουτρό και ένα κελάρι. Στο πάνω όροφο υπήρχαν ο γυναικωνίτης και τα δωμάτια των δούλων. Για να φτάσει κάποιος στον επάνω όροφο υπήρχαν στην αυλή αστέγαστες ξύλινες ή και εσωτερικές προστατευόμενες σκάλες.

Ο ανδρώνας ήταν δωμάτιο με κλίνες και σε αυτό γίνονταν τα συμπόσια. Χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά από τους άνδρες του σπιτιού και τους καλεσμένους τους. Η καθημερινή ζωή της οικογένειας εξελίσσονταν στον οίκο, δωμάτιο που συνήθως βρισκόταν στο ισόγειο, στη βόρεια πλευρά της αυλής. Στο γυναικωνίτη οι γυναίκες περιορίζονταν, ύφαιναν, έγνεθαν, φρόντιζαν τα παιδιά τους.

*ασβεστοκονίαμα (ασβέστης + κονίαμα ‹ κόνις): μείγμα ασβέστη, άμμου και νερού που χρησιμοποιείται για το ασβέστωμα των τοίχων και για τη σύνδεση των υλικών στις οικοδομές. 

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-ΚΛΑΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ

Ο Μέγας Αλέξανδρος, ο μεγαλύτερος στρατηλάτης όλων των εποχών σε κλασικά εικονογραφημένα!

κάνε κλικ εδώ

ΑΓΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΪΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Τα παιδιά της Δ2 τάξης φιλοτεχνούν αγγεία όπως διδάχτηκαν από το μάθημα της ιστορίας.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ-ΙΣΤΟΡΙΑ Δ΄ ΤΑΞΗΣ

αρχαϊκή τέχνη

View more presentations from katerina Prokopiou

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ- ΙΣΤΟΡΙΑ Δ' ΤΑΞΗΣ

ΑρχαΪκή εποχή-Archaic period

View more presentations from katerina Prokopiou

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΑ Δ΄ ΤΑΞΗΣ

Γωμετρική εποχή σε κόμικ / Geometric Period in comic

View more presentations from katerina Prokopiou

Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Η αρχαία αγορά των Αθηνών

View more presentations from ΚΕΝΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ (ΚΣΕ)

Δικαστήριο των ΗΠΑ αθώωσε τον Σωκράτη μετά από… 2.410 χρόνια

Πραγματοποιήθηκε η δίκη του Σωκράτη σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης από το Ίδρυμα Αλέξανδρος Ωνάση και με τη συμμετοχή κορυφαίων δικαστών και δικηγόρων. 

Στη Νέα Υόρκη αθωώθηκε τελικά… ο Σωκράτης έπειτα από 2.410 χρόνια. Η αθώωση του πραγματοποιήθηκε σε Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Νέας Υόρκης.

Η μεταφορά της δίκης του Σωκράτη στη δικαστική αίθουσα της Αμερικανικής Δικαιοσύνης έγινε με πρωτοβουλίά του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάση, έχοντας εξασφαλίσει τη συμμετοχή κορυφαίων δικαστών και δικηγόρων της Νέας Υόρκης. Τη δίκη παρακολούθησαν εκατοντάδες θεατές.

Κατά τη διάρκεια της δίκης εξετάστηκαν όλες οι κατηγορίες που βάρυναν το Σωκράτη το 399 π.Χ. ο οποίος ήταν κατηγορούμενος για «ασέβεια προς τους Θεούς» και για «διαφθορά των νέων».

Η απόφαση της δίκης πάρθηκε από τους τρεις δικαστές: Ντένις Τζέικομπς (προεδρεύον, πρόεδρος του δεύτερου ομοσπονδιακού εφετείου ΗΠΑ), Λορέτα Πρέσκα (πρόεδρος ομοσπονδιακού δικαστηρίου της νότιας περιφέρειας Νέας Υόρκης), Κάρολ Μπέγκλεϊ Έιμον (πρόεδρος ομοσπονδιακού δικαστηρίου της ανατολικής περιφέρειας Νέας Υόρκης).

Ο Σωκράτης τελικά αθωώθηκε με ψήφους 2 υπέρ και 1 κατά. Υπέρ της αθώωσης του Σωκράτη τάχθηκαν οι διακαστές Ντένις Τζέικομπς και Λορέτα Πρέσκα ενώ κατά η Κάρολ Μπέγκλεϊ Έιμον.

Δημόσιοι κατήγοροι ήταν ο δικηγόρος, οικονομολόγος και πρόεδρος του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάση, Αντώνης Παπαδημητρίου (εκπροσωπώντας την Πόλη των Αθηνών) και ο έφεδρος συνταγματάρχης και νυν αναπληρωτής εισαγγελέας στη Νέα Υόρκη, Μάθιου Μπογδάνος. Συνήγορος υπεράσπισης ήταν ο Έντι Χέις και την Απολογία του Σωκράτη έκανε ο Μπενζαμίν Μπράφμαν.