περί μέτρων και μετρήσεων ...

  

  Ξέρετε να μετράτε;
  Ουπς, λάθος μου! Σας άκουσα να μουρμουρίζετε "ένα, δύο, τρία...". Να αριθμείτε δηλαδή.
   Επειδή οι λέξεις "μετρώ", "μέτρο", "μέτρηση" και "μέτρημα" έχουν πολλές σημασίες στη γλώσσα μας, ώρα να μάθουμε να διακρίνουμε τις σημασίες αυτές ώστε να συνεννοούμαστε καλύτερα.

εγώ μετρώ, εσύ μετράς ...

• μετρώ (αριθμώ) :λέω τους αριθμούς με τη σειρά (ένα, δύο, τρία ...)
• μετρώ : υπολογίζω την τιμή ενός συνόλου (μετρώ πόσοι είναι οι μαθητές της τάξης μας, αντιστοιχίζοντας έναν αριθμό σε κάθε πρόσωπο)
• μετρώ : με το κατάλληλο εργαλείο διαπιστώνω την ποσότητα ή το μέγεθος ενός πράγματος (έχει μήκος δύο μέτρα, ζυγίζει 100 κιλά κ. ά)
• μετράω/μετρώ : με υπολογίζουν, είμαι σημαντικός (η γνώμη μου μετράει)

όλα με μέτρο...

• μέτρο (η μονάδα) : μονάδα μέτρησης μήκους (έχω ύψος ενάμισι μέτρο)
• μέτρο (το εργαλείο) : όργανο που χρησιμοποιούμε για να βρούμε το μήκος (φέρε μου το μέτρο να μετρήσω το ντουλάπι)
• μέτρο : η μέση κατάσταση, η έλλειψη υπερβολής ( "μέτρον άριστον" έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες, τρώω με μέτρο-ούτε πολύ ούτε λίγο)
• μέτρο : ενέργεια ή απόφαση ( θα πάρω τα μέτρα μου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα μέτρα)
• μέτρο (στη μουσική) : ένα μέρος μιας μουσικής σύνθεσης, που γράφεται στο πεντάγραμμο μεταξύ δύο κάθετων γραμμών (διαστολών)

 

μετρήσεις και μετρήματα

• μέτρηση : η σύγκριση με ένα πρότυπο και το αποτέλεσμά της (μετρήστε το μήκος του θρανίου σας και συγκρίνετε τις μετρήσεις σας)
• μέτρημα : συνήθως η αρίθμηση ( άρχισα το μέτρημα και οι άλλοι κρύφτηκαν)

πηγή: http://el.wiktionary.org
εικόνες:openclipart.org

η αφίσα

Τι είναι η αφίσα;

   Η αφίσα είναι ένα κομμάτι χαρτιού, συνήθως μεγάλου μεγέθους, το οποίο προορίζεται να τοποθετηθεί σε τοίχο ή άλλη κάθετη επιφάνεια και περιέχει κείμενο και/ή εικόνα.

 

Για ποιο σκοπό χρησιμοποιείται;

   Η αφίσα χρησιμοποιείται με σκοπό να προσελκύσει το ενδιαφέρον των ανθρώπων που τη βλέπουν, ώστε να περάσει κάποιο μήνυμα. Το μήνυμα μπορεί να είναι διαφημιστικό, πολιτικό ή ενημερωτικό.
Μερικές φορές η αφίσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εσωτερικούς χώρους, απλά ως διακοσμητικό στοιχείο.

 

Ποια είναι η ιστορία της αφίσας;

   Αφίσες που περιείχαν μόνο κείμενο χρησιμοποιήθηκαν από αρκετά παλιά στην Ευρώπη. Κάποιες απ' αυτές έμοιαζαν περισσότερο με ανακοινώσεις, ενώ άλλες διαφήμιζαν έργα του Σέξπιρ.
   Η έγχρωμη αφίσα με εικόνες άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως μετά την πρόοδο της λιθογραφίας, γύρω στα 1870, στη Γαλλία αρχικά και λίγο αργότερα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Από τότε αποτέλεσε ένα δημοφιλές μέσο προσέλκυσης της προσοχής και η χρήση της εξαπλώθηκε παντού για να προβάλει και να υποστηρίξει πλήθος μηνυμάτων.

Ποιοι σχεδιάζουν τις αφίσες;

   Οι αφίσες μπορεί να έχουν δημιουργηθεί από πολύ γνωστούς καλλιτέχνες.

Πατέρας της μοντέρνας αφίσας θεωρείται ο Γάλλος ζωγράφος Jules Chéret (Ζυλ Σερέ), ενώ διάσημες είναι και οι αφίσες του (επίσης Γάλλου ζωγράφου) Toulouse-Lautrec (Τουλούζ Λοτρέκ).

   Οι αφίσες σχεδιάζονται στην εποχή μας από τους γραφίστες, συχνά με τη βοήθεια ψηφιακών μέσων. Η πρωτότυπη αφίσα ανατυπώνεται σε πολλά αντίτυπα.

Ενδιαφέροντα στοιχεία για τις αφίσες

   Στη διάρκεια του Α' και Β' Παγκόσμιου Πολέμου οι αφίσες χρησιμοποιήθηκαν για να στρατολογούν άνδρες ώστε να συμμετάσχουν στον πόλεμο. Ακόμη και σήμερα στις ΗΠΑ, όπου η στράτευση δεν είναι υποχρεωτική, χρησιμοποιούνται αφίσες που καλούν τους ενδιαφερόμενους να καταταγούν στον στρατό.

 

   Υπάρχουν αφίσες με ιδιαίτερα τολμηρό περιεχόμενο, τόσο σε σχέση με τις εικόνες που χρησιμοποιούν όσο και σε σχέση με τα μηνύματά τους, που μπορεί να είναι ρατσιστικά, χυδαία, να εκφράζουν ακραίες πολιτικές απόψεις ή προκλητικές καλλιτεχνικές τάσεις.
   Οι αφίσες χρησιμοποιούνται συχνά για να μεταδώσουν ένα σημαντικό κοινωνικό μήνυμα, να συσπειρώσουν ανθρώπους γύρω από έναν σημαντικό σκοπό ή να αναδείξουν κάποια κοινωφελή οργάνωση ή δράση.

   Η διαφήμιση χρησιμοποιεί τις αφίσες σε πολύ μεγάλη κλίμακα, δίνοντας έμφαση εξίσου στην εικόνα και στο σλόγκαν, το λεκτικό κομμάτι της αφίσας. Συχνά χρησιμοποιούνται από τους διαφημιστές αφίσες εξαιρετικά μεγάλου μεγέθους (γιγαντοαφίσες), ώστε να είναι ορατές από απόσταση και να αιχμαλωτίζουν το μάτι.

   Οι κινηματογραφικές αφίσες και οι αφίσες θεατρικών έργων διακρίνονται αρκετές φορές για την καλλιτεχνική τους αξία και αποτελούν συλλεκτικό αντικείμενο.

 

   Οι πολιτικοί και οι καλλιτέχνες επενδύουν συνήθως στο είδος της αφίσας που προβάλλει το πρόσωπό τους, ώστε να είναι εύκολα αναγνωρίσιμοι.

   Στην Ελλάδα οι αφίσες χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό στην υπηρεσία του τουρισμού, για να προσελκύσουν κυρίως ξένους επισκέπτες, προβάλλοντας στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού αλλά και εντυπωσιακών τοπίων της χώρας μας. Μπορείτε να δείτε τη συλλογή των αφισών του ΕΟΤ όπως εξελίχθηκαν στο χρόνο, εδώ.

   Υπάρχει νομοθεσία που καθορίζει με ακρίβεια σε ποιους χώρους επιτρέπεται και σε ποιους απαγορεύεται η αφισοκόλληση, με σκοπό την προστασία από τη ρύπανση και από την αισθητική κακοποίηση των δημόσιων χώρων. Στην πράξη βέβαια, οι αφίσες βρίσκονται κολλημένες ακόμη και στα πιο απίθανα σημεία.

* οι εικόνες από αφίσες που χρησιμοποιήθηκαν πιο πάνω είναι ενδεικτικές,δεν μου ανήκουν και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ενημερωτικό σκοπό.

πηγές:http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%86%CE%AF%CF%83%CE%B1

http://en.wikipedia.org/wiki/Poster
http://www.gnto.gov.gr/el/posters#ad-image-0

εικόνες: http://s399.photobucket.com/user/xrysovalanti4/media/Freeidayposter-02.jpg.html
http://www.ekebi.gr

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Unclesamwantyou.jpg

http://solygeia.blogspot.gr/2010/07/18.html
http://s399.photobucket.com/user/xrysovalanti4/media/Freeidayposter-02.jpg.html

λέξεις για να παίξεις!

Διαδραστική παρουσίαση για την εξάσκηση στην κατηγοριοποίηση των λέξεων ως προς τον αριθμό των συλλαβών και τη θέση του τόνου, για μαθητές Β' Δημοτικού:

ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙΣ

View more presentations or Upload your own.

οι συλλαβές συστήνονται

ορίζοντας τη συνεργασία

http://el.wiktionary.org/wiki/%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%AC%CE%B6%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B9

ετυμολογία και ...ετοιμολογία!

διάλειμμα: προσωρινή διακοπή μιας κατάστασης ή δραστηριότητας, συνήθως για ξεκούραση των συμμετεχόντων

ετυμολογία: διάλειμμα< δια+λείπω+μα

*στη σύνθεση χάνεται το φωνήεν ωμέγα και στη συνέχεια αφομοιώνεται το σύμφωνο π (της λέξης λείπω) με το σύμφωνο μ (της κατάληξης -μα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του ουσιαστικού) για χάρη ευκολότερης προφοράς

πηγή:http://el.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%B1

πόθεν έσχες ...το τετράδιο;

Εσείς βέβαια, μπορεί να πήρατε το τετράδιό σας από το χαρτοπωλείο ή κι από το μάρκετ. Όμως, αναρωτηθήκατε από πού προήλθε η λέξη τετράδιο;
Α χα!

* για τη δημιουργία της εικόνας χρησιμοποιήθηκαν clipart από την ιστοσελίδα http://openclipart.org/

Αγαπώ τη γλώσσα μου...

Μαθαίνω τη γλώσσα μου!
1. απονενοημένον διάβημα – πράξη απελπισίας και απόγνωσης
2. από λίκνου – από τη νηπιακή ηλικία
3. ανωμοτί – χωρίς όρκο (εξέταση μάρτυρα ανωμοτί)
4. αναφανδόν – φανερά
5. άδηλον το μέλλον – το μέλλον είναι άγνωστο
6. αποκύημα φαντασίας – δημιούργημα της φαντασίας, ψέμα
7. από τρίποδος – με ύφος δογματικό. (κατά το πρότυπο της Πυθίας)
8. από φυλακής πρωίας – από νωρίς το πρωί
9. άρδην – τελείως, συθέμελα.  Τα σχέδιά του ανατράπηκαν άρδην.
10. ασμένως – με χαρά, με ευχαρίστηση.

Τί είναι γλώσσα και τι είναι διάλεκτος;

Η οινοχόη του Διπύλου.

Η οινοχόη βρέθηκε στο Δίπυλο (την κύρια πύλη της αρχαίας Αθήνας), χρονολογείται το 740 π.Χ. και αποτελούσε έπαθλο χορευτικών αγώνων. 

Το ύψος της φτάνει τα 22,5 εκ. Η διακόσμησή της εικονίζει μια φόρμιγγα (έγχορδο μουσικό όργανο) και από τη λαβή της, από αριστερά προς τα δεξιά, φέρει την επιγραφή:

ΗΟΣΝΥΝΟΡΧΕΣΤΟΝΠΑΝΤΟΝΑΤΑΛΟΤΑΤΑΠΑΙΖΕΙΤΟΤΟΔΕΚΛΜΙΝ

- ὃς νῦν|ὀρχη|στῶν πάν|των ἀτα|λώτατα|παίζει τῶ τόδε ...

«την κανάτα αυτή θα την πάρει ο χορευτής που θα χορέψει πιο χαριτωμένα»

Η επιγραφή αποτελεί την αρχαιότερη ελληνική επιγραφή μετά τις μυκηναϊκές πινακίδες. 

Σε αυτήν εμφανίζεται το γράμμα Χ που δεν υπήρχε στο φοινικικό αλφάβητο. Στην επιγραφή το γράμμα Ο παριστάνει τα γράμματα Ω και ΟΥ και το γράμμα Ε συμβολίζει και το γράμμα Η. Το γράμμα Η λειτουργεί ως δασύ  πνεύμα της αντωνυμίας ός. 

Σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.  

Πώς έγραφαν οι αρχαίοι Έλληνες.

Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν στη γραφή τους μόνο κεφαλαία γράμματα (κεφαλαιογράμματη γραφή). Η μικρογράμματη γραφή (στουδιτική)  δημιουργήθηκε από τους Βυζαντινούς (9^ο αι. μ.Χ.). Επίσης, δεν χώριζαν τις λέξεις μεταξύ τους, αλλά η γραφή τους είναι συνεχόμενη.

Στην αρχή οι Έλληνες έγραφαν «επί τα λαιά» δηλ. από τα δεξιά προς τα αριστερά, όπως έκαναν και οι Φοίνικες από τους οποίους πήραν το αλφάβητο.

Αργότερα άρχισαν να γράφουν «βουστροφηδόν» δηλ. όπως όργωναν τα βόδια τα χωράφια. Ξεκινούσαν στην πρώτη σειρά από τα δεξιά προς τα αριστερά, η επόμενη σειρά συνέχιζε από τα αριστερά προς τα δεξιά, η τρίτη πάλι από δεξιά προς τα αριστερά κ.ο.κ.

Ένας άλλος τρόπος γραφής ήταν ο περιμετρικός. Έγραφαν  γύρω γύρω σχηματίζοντας τετράγωνα ή ορθογώνια.

Οι παραπάνω τρόποι γραφής εγκαταλείφθηκαν σταδιακά και υιοθετήθηκε η γραφή «ες το ευθύ» δηλ. από τα αριστερά προς τα δεξιά. Ο τρόπος αυτός γραφής εμφανίστηκε τον 6^ο αι. π.Χ. και γενικεύτηκε τον 5^ο αι. π.Χ.

Τόνους και πνεύματα άρχισαν να χρησιμοποιούν οι Έλληνες μετά τον 3^ο αι. μ.Χ. Σύμφωνα με τους ερευνητές η χρήση τους έχει αφετηρία την Αλεξάνδρεια, περίπου το 200 π.Χ. Ο πρώτος που δημιούργησε και χρησιμοποίησε τονικά σύμβολα ήταν ο Αριστοφάνης ο Βυζάντιος. Συναντώνται σε παπύρους του 2^ου αι. π.Χ. σε κείμενα φιλολογικά (ποιητικά, διαλεκτικά κ.ά.).  

Το ελληνικό αλφάβητο.

Το ελληνικό αλφάβητο προήλθε από το φοινικικό (σημιτική γραφή) περίπου τον 9^ο αι. π.Χ. (κατ΄ άλλους ερευνητές συνέβη νωρίτερα). Η καταγωγή αυτή του ελληνικού αλφαβήτου (Φοινικήια γράμματα) αναφέρεται από τον Ηρόδοτο (Ιστορία 5, 58). Σχετικά με το πότε, το πού και το πώς συνέβη αυτό υπάρχουν διάφορες απόψεις. Ως χώροι δημιουργίας του ελληνικού αλφαβήτου προτείνονται μεταξύ άλλων η Εύβοια, η Κρήτη, η Κύπρος και η Ρόδος.

Το φοινικικό αλφάβητο ήταν συμφωνογραφικό (τα σύμβολά του παρίσταναν μόνο τα σύμφωνα και ο αναγνώστης φανταζόταν τα μεσολαβούντα φωνήεντα) και αποτελούνταν από 22 γράμματα. Χρησιμοποιήθηκε από τον 11^ο έως τον 5^ο αι. π.Χ. 

Στο φοινικικό αλφάβητο βασίστηκαν το Αραμαϊκό (από αυτό προήλθαν τα αλφάβητα της Ινδικής οικογένειας και το Αραβικό), το Εβραϊκό και το Ελληνικό. Το κάθε γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ήταν το πρώτο μιας φοινικικής λέξης, π.χ. άλεφ=βόδι, μπεθ=σπίτι, γκάμελ=καμήλα. Οι Έλληνες διατήρησαν τα φοινικικά ονόματα των γραμμάτων, αν και δε σήμαιναν τίποτε στα Ελληνικά.

Η ανάγκη της ελληνικής γλώσσας να δηλωθούν τα φωνήεντα οδήγησε στο να χρησιμοποιηθούν ως φωνήεντα ορισμένα σύμφωνα του φοινικικού αλφαβήτου που δεν υπήρχαν στην Ελληνική. Έτσι, το σύμφωνο alef έγινε το φωνήεν άλφα (α), το σύμφωνο hé έγινε το φωνήεν έψιλον (ε) κ.λπ.

Το ελληνικό αλφάβητο αρχικά δεν ήταν ενιαίο αλλά διακρίνονταν από μεγάλη ποικιλία και τοπικές παραλλαγές. Ο γερμανός φιλόλογος και αρχαιοδίφης Adolf Kirchhoff κατηγοριοποίησε, το 1867, τα ελληνικά αλφάβητα σε τρεις τύπους:

• τα πράσινα αλφάβητα
• τα κόκκινα αλφάβητα
• τα μπλε αλφάβητα, τα οποία χωρίζονταν σε δύο υποκατηγορίες:

- ¨σκούρο μπλε¨

- ¨ανοιχτό μπλε¨

Βασικό κριτήριο για τον παραπάνω διαχωρισμό ήταν η ύπαρξη ή όχι στα αλφάβητα των γραμμάτων  Φ, Χ και Ψ που δεν υπήρχαν στο φοινικικό αλφάβητο.

Στα ¨πράσινα¨ αλφάβητα (Κρήτη και νησιά του νότιου Αιγαίου, όπως η Θήρα, η Μήλος και η Ανάφη) τα γράμματα αυτά απουσιάζουν εντελώς. Θεωρούνται τα πιο συντηρητικά αλφάβητα αφού δεν περιέχουν κανένα επιπλέον σύμβολο πέραν των φοινικικών.

Τα ¨κόκκινα¨ αλφάβητα (Πελοπόννησος, Εύβοια, Θεσσαλία, περιοχές Στερεάς Ελλάδας) περιελάμβαναν το Φ, το Χ και το Ψ. Από την Αχαΐα και την Εύβοια τα αλφάβητα αυτά μεταφέρθηκαν στις ελληνικές αποικίες της Ιταλίας και αποτέλεσαν τη βάση ανάπτυξης των τοπικών ιταλικών γλωσσών και του Λατινικού αλφαβήτου.

Το  ¨ανοιχτό μπλε¨ αλφάβητο περιελάμβανε το Φ και το Χ και το  ¨σκούρο μπλε¨ αλφάβητο της Κορίνθου και της Ρόδου είχαν το Φ, το Χ και το Ψ.  

Σύμφωνα με τους αλεξανδρινούς γραμματικούς το πρώτο ελληνικό αλφάβητο αποτελούνταν από δεκαέξι γράμματα: το Α, το Β, το Γ, το Δ, το Ε, το Ι, το Κ, το Λ, το Μ, το Ν, το Ο, το Π, το Ρ, το Σ, το Τ και το Υ. Αργότερα ακολούθησαν τα Θ, Φ και Χ. Με την πρόσθεση των γραμμάτων Ζ, Ξ, Ψ, Η και Ω γεννήθηκε το ιωνικό αλφάβητο. Στις αρχαίες Ελληνικές επιγραφές συναντάμε τρεις παραλλαγές του αλφάβητου: το Αιολικό ή Δωρικό, το Αττικό και το Ιωνικό.

Το Αιολικό και το Δωρικό αλφάβητο το συναντάμε σε επιγραφές της Θήρας, της Μήλου, στην Πελοπόννησο, στην Βοιωτία και στην Μεγάλη Ελλάδα, στην Σικελία και στην Νότια Ιταλία. Το Αττικό αλφάβητο (τα Αττικά γράμματα) το συναντούμε στις επιγραφές της Αττικής πριν την εποχή του Ευκλείδη (402 π.Χ.). Το Ιωνικό αλφάβητο το συναντάμε σε επιγραφές στην Μικρά Ασία. Τελικά επικράτησε το Ιωνικό το οποίο υιοθετήθηκε από όλους τους Έλληνες. 

Χαρακτήρες που καταργήθηκαν πριν την κλασική εποχή ή χρησιμοποιούνταν μόνο σε τοπικά αλφάβητα.

Το αρχαίο ελληνικό αλφάβητο περιελάμβανε μόνο κεφαλαία γράμματα. Η μικρογράμματη γραφή (στουδιτική)  δημιουργήθηκε από τους Βυζαντινούς (9^ο αι. μ.Χ.).

Η λέξη αλφάβητο δημιουργήθηκε πιθανώς αρχικά στην λατινική γλώσσα (alphabetum)και στηρίζεται  στα δύο πρώτα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου (άλφα, βήτα). Υιοθετήθηκε από την γραπτή αγγλική γλώσσα το 1513 ως alphabet.

Αρχαίο ελληνικό αλφάβητο, Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα.

Από το Ελληνικό αλφάβητο προήλθαν το Λατινικό, το Κυριλλικό και το Κοπτικό.

Αρχαϊκή γραφή σε επιτύμβια πλάκα της Θήρας. Δείχνει το "ΚΗ" στη θέση του "Χ", και το "Ϻ" στη θέση του "Σ". Περιέχει τα εξής ονόματα: ΡΕΚϺΑΝΟΡ" (Ρηξάνωρ), ΑΡΚΗΑΓΕΤΑϺ (Ἀρχαγέτας), ΠΡΟΚΛΕϺ (Πρόκλης), ΚΛΕΑΓΟΡΑϺ (Κλεαγόρας), ΠΕΡΑΙΕΥϺ (Περαίευς).

Μια άλλη χρήση των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου είναι αυτή στα μαθηματικά. Υπάρχει το ελληνικό σύστημα αρίθμησης (οι 24 ραψωδίες της Οδύσσειας αριθμούνται με τα μικρά γράμματα, ενώ της Ιλιάδας με κεφαλαία) καθώς και πολλά ελληνικά γράμματα που χρησιμοποιούνται ως σύμβολα των μαθηματικών (π.χ. π = 3,14). Συχνή είναι επίσης η χρήση του ελληνικού αλφαβήτου στην Αστρονομία (π.χ. ο άλφα Κενταύρου,  πλανήτης ωμέγα). 

Τι είναι γλώσσα 2.

Αφού παρακολουθήσεις το παραπάνω βίντεο απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1. Τι είναι η γλωσσική επικοινωνία;
2. Ποια πράγματα κάνουμε καθημερινά με τη γλώσσα;
3. Αν δεν υπήρχε γλώσσα τι άλλο δεν θα υπήρχε;
4. Τι κάνουμε με τη γλώσσα και τι είναι γλώσσα;
5. Με ποιους τρόπους επικοινωνούν οι άνθρωποι (ποια τα είδη γλωσσικής επικοινωνίας);
6. Ποια στοιχεία είναι απαραίτητα για να υπάρξει γλωσσική επικοινωνία;
7. ¨Γλώσσα¨ σημαίνει απλά λέξεις ή κάτι άλλο;
8. Γιατί οι άνθρωποι μαθαίνουν και άλλες γλώσσες εκτός από τη δική τους;
9. Ποια γλώσσα μιλάμε εμείς σήμερα; Από πού προέρχεται;
10. Τι είναι η γλωσσολογία; Μπορείς να αναφέρεις κάποιους γνωστούς Έλληνες γλωσσολόγους;
11. Γιατί πρέπει να μαθαίνουμε σωστά τη γλώσσα μας;

Οι γλώσσες διακρίνονται σε:

• Νεκρές και ζωντανές.
• Φυσικές και τεχνητές.
• Μητρικές και γλώσσες επικοινωνίας. 

Νεκρές και ζωντανές γλώσσες.

Νεκρή ονομάζεται μια γλώσσα που δεν έχει φυσικούς ομιλητές. Είναι γλώσσες που γνωρίζουμε αλλά που δε  χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ομιλία παρά μόνο σε ειδικά κείμενα σε γραπτή μορφή. Δεν πρέπει να συγχέονται με γλώσσες που έχουν εξαφανιστεί και που υπολογίζονται σε 477. Η πιο γνωστή νεκρή γλώσσα είναι η Λατινική, που αν και δεν αποτελεί πλέον μητρική γλώσσα κάποιων ανθρώπων συνεχίζει να διδάσκεται και να χρησιμοποιείται. Άλλες νεκρές γλώσσες είναι η κοπτική, η εβραϊκή της Βίβλου, η Old Church Slavonic, η Avestan και η Ge’ez. (Ιερές γλώσσες).

Υπάρχουν και νεκρές γλώσσες που έχουν ¨αναστηθεί¨. Μια τέτοια περίπτωση είναι τα Εβραϊκά που είχαν πάψει να μιλιούνται για 2.000 χρόνια και ξαναζωντάνεψαν τον 19^ο αι. Μιλιούνται σήμερα από 7.000.000 ανθρώπους και είναι η επίσημη γλώσσα του Ισραήλ.

Μία γλώσσα γίνεται νεκρή όταν αντικαταστείτε από μία άλλη (π.χ. η Κοπτική από την Αραβική, οι γλώσσες των γηγενών της Αμερικής από την Αγγλική, τη Γαλλική, την Ισπανική ή την Πορτογαλική). Άλλος λόγος που μια γλώσσα κατατάσσεται στις νεκρές είναι η εξέλιξη και η αντικατάστασή της από άλλη ή άλλες που πηγάζει/ζουν από αυτήν (π.χ. η Λατινική από την οποία προήλθαν άλλες γλώσσες).

Αντίθετα μια γλώσσα που έχει φυσικούς ομιλητές ονομάζεται ζωντανή γλώσσα. Υπολογίζεται ότι σήμερα υπάρχουν 6.909 (7.358 κατ΄ άλλους) ζωντανές γλώσσες. Ο λόγος που ο αριθμός τους δεν μπορεί να υπολογισθεί με ακρίβεια είναι ότι για πολλές υπάρχει αμφιβολία αν πρόκειται για γλώσσα ή για διάλεκτο που έχει προκύψει από άλλη γλώσσα.

Φυσικές και τεχνητές γλώσσες.

Φυσικές ονομάζονται οι γλώσσες που κατακτούν οι άνθρωποι μέσα από τη φυσική διαδικασία απόκτησης μιας γλώσσας, που γίνεται κατά τα 4-5 πρώτα χρόνια ζωής του ανθρώπου και αναφέρονται ως μητρικές.

Αντίθετα, οι τεχνητές ή κατασκευασμένες γλώσσες αποτελούν συνειδητές επινοήσεις των ανθρώπων για την εξυπηρέτηση ειδικών σκοπών. Παράδειγμα τεχνητής γλώσσας αποτελεί η Εσπεράντο που κατασκευάστηκε το 1887 από τον πολωνοεβραίο γιατρό Λουδοβίκο Λάζαρο Ζαμένχοφ και αποτελείται από στοιχεία ευρωπαϊκών γλωσσών.

Μητρικές και γλώσσες επικοινωνίας.

Μητρική γλώσσα ή πρώτη γλώσσα αποκαλείται η γλώσσα που μαθαίνει ένας άνθρωπος από τη γέννησή του χωρίς να τη διδαχθεί συστηματικά. Δεν υπάρχει πάντα απόλυτη ταύτιση των όρων ¨μητρική γλώσσα¨ και ¨πρώτη γλώσσα¨.

Γλώσσες επικοινωνίας ονομάζονται οι γλώσσες που χρησιμοποιούν άνθρωποι με διαφορετική μητρική γλώσσα για να συνεννοηθούν (π.χ. Αγγλικά). 

Τι είναι Γλώσσα.

Αφού παρακολουθήσεις το παραπάνω βίντεο απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1. Δώστε έναν ορισμό της έννοιας ¨γλώσσα¨. 
2. Πόσες είναι σήμερα οι επίσημες γλώσσες σε όλον τον κόσμο;
3. Πώς ονομάζονται οι ειδικοί που ασχολούνται με τη μελέτη των γλωσσών;
4. Η επικοινωνία γίνεται μόνο με λέξεις;
5. Ποιες άλλες γλώσσες ¨εκτός από αυτές που μιλούν οι άνθρωποι¨ υπάρχουν;
6. Τι σημαίνει γλώσσα;
7. Πώς πρέπει να εκφράζουμε αυτό που σκεφτόμαστε και γιατί;
8. Τι δείχνει ο τρόπος που μιλάει ο κάθε άνθρωπος;
9. Ποιες μορφές έχει μια γλώσσα;
10. Η ελληνική γλώσσα έχει μικρό ή μεγάλο λεξιλόγιο; Πώς χαρακτηρίζεται με βάση το λεξιλόγιό της;
11. Τι μπορούν και περιγράφουν οι λέξεις;
12. Όταν δεν καταλαβαίνουμε μια λέξη τι κάνουμε;
13. Είναι η ¨Γλώσσα¨ απλά ένα μάθημα που πρέπει να διαβάζουμε για το σχολείο;

Η λέξη ¨ψωμί¨ σε διάφορες γλώσσες.

• Υπάρχουν γλώσσες που ομιλούνται από μεγάλο αριθμό ανθρώπων όπως:

- Κινέζικη (1,3 δις)

- Αγγλική (1^η γλώσσα για 380 εκατ. και 2^η ή ξένη γλώσσα για περίπου 2 δις)

- Ισπανική (600 εκ., 500 εκ. ως μητρική γλώσσα)

- Ρώσικη (320 εκ.)

- Γερμανική (105 εκατ. ως μητρική / 80 εκατ. ως μη μητρική).

- Γαλλική (136 εκατ. / 160 - 500 εκατ. ως δεύτερη γλώσσα)

και γλώσσες που ομιλούνται από λίγους ανθρώπους (1.700 γλώσσες χρησιμοποιούνται από λιγότερους από 1.000 ανθρώπους).

Οι 20 γλώσσες με τους περισσότερους ομιλητές. 

• Στην Ευρώπη υπάρχουν 230 διαφορετικές γλώσσες και στην Ασία περίπου 2.197.

• Στην Παπούα της Νέας Γουινέας, 3,9 εκατομμύρια άνθρωποι μιλούν περίπου 832 διαφορετικές γλώσσες.

• Η Αγγλική είναι επίσημη γλώσσα σε 48 κράτη, των οποίων οι πληθυσμοί δεν έχουν καμιά φυλετική σχέση με τους Άγγλους. Τέτοιες χώρες είναι η Ινδία, το Πακιστάν, η Νιγηρία, οι Φιλιππίνες, η Μαδαγασκάρη, η Τζαμάικα κ.ά. 

• Την ελληνική γλώσσα έχουν ως μητρική τους περίπου 12 εκατομ. άνθρωποι. Συνολικά υπολογίζεται ότι η Ελληνική μιλιέται, ως πρώτη ή δεύτερη γλώσσα, από 25 εκατ. ανθρώπους.

Πέτερ Μπρέγκελ (1525-1569), Ο Πύργος της Βαβέλ(1563).

Οι γλώσσες των ¨γειτόνων¨ μας...

- Αλβανική ( 6 εκατ.)

- Τούρκικη (70 εκατ. ως μητρική, 20 εκατ. ως δεύτερη)

- Βουλγάρικη (10 εκατ.)

- Σκοπιανή (2 εκατ.)

Κάνε κλικ εδώ για να δεις 

ένα διαδραστικό χάρτη των γλωσσών. 

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ¨παίξεις¨

με τις γλώσσες του κόσμου. 

Ακούγοντας ηχητικά αποσπάσματα από 

διάφορες γλώσσες θα πρέπει να τις αναγνωρίσεις.

Κλικ εδώ (γράφουμε στα ελληνικά) 

και εδώ (χρήση λατινικών χαρακτήρων) 

για να ακούσεις ένα κείμενό σου 

μεταφρασμένο σε άλλη γλώσσα. 

Θηλυκά ουσιαστικά σε –ία, -ια και -εία

Με ι (-ια) γράφονται:

• όλα τα οξύτονα

π.χ.  βραδιά, γειτονιά, ελιά

Εξαιρούνται τα οξύτονα που παράγονται από ρήματα σε –εύω.
π.χ.  γιατρειά (γιατρεύω), δουλειά (δουλεύω)

• τα παροξύτονα που προέρχονται από ρήματα β΄ συζυγίας και β΄ τάξης 

π.χ.  φορολογία (φορολογώ), βαθμολογία (βαθμολογώ)

• τα παροξύτονα που τελειώνουν σε καταχρηστικό δίφθογγο –ια

π.χ.  αρρώστια, ζήλια

Εξαιρείται το ουσιαστικό φτώχεια.

• τα παροξύτονα που παράγονται από επίθετα

π.χ. αξία (άξιος)

• τα παροξύτονα βαφτιστικά ονόματα

π.χ. Ελευθερία, Ουρανία

Εξαιρείται το όνομα Βασιλεία.

• τα παροξύτονα τοπωνύμια

π.χ. Αγγλία, Λαμία

Εξαιρούνται τα ονόματα Ηλεία, Σητεία, Τροία.

• τα ονόματα των μαθημάτων και των επιστημών

π.χ.  ιστορία, βιολογία

Εξαιρείται το ουσιαστικό χημεία.

• τα προπαροξύτονα που παράγονται από αρσενικά ουσιαστικά σε –της και έχουν κατάληξη –τρια

π.χ. αθλήτρια (αθλητής)

Με  ει (-εια) γράφονται:

• τα παροξύτονα που παράγονται από ρήματα σε –εύω

π.χ. ληστεία (ληστεύω)

• τα παροξύτονα που παράγονται από επίθετα σε -ύς

π.χ. ευθεία (ευθύς)

• ορισμένα παροξύτονα ουσιαστικά όπως: 

θεία, ανδρεία, ξυλεία κ.ά.

• τα προπαροξύτονα που παράγονται από ρήματα β΄ συζυγίας και β΄ τάξης

π.χ. βοήθεια (βοηθώ)

Εξαιρείται το άγνοια.

• τα προπαροξύτονα που παράγοντα από επίθετα σε –ής

π.χ. αμέλεια (αμελής), ευγένεια (ευγενής)

• τα προπαροξύτονα βαφτιστικά

π.χ. Γαλάτεια, Θάλεια, Ιφιγένεια

• τα προπαροξύτονα τοπωνύμια

π.χ. Χαιρώνεια, Φιλαδέλφεια

Εξαιρείται το Ερέτρια.

• τα προπαροξύτονα κύρια ονόματα που παράγονται από αρσενικά κύρια ονόματα

π.χ. Αλεξάνδρεια (Αλέξανδρος), Οδύσσεια (Οδυσσέας)