Γεωγραφία Ε΄: Εξάσκηση στους χάρτες

Κάνε κλικ στην εικόνα για μια διαδραστική εξάσκηση στους χάρτες. 

Οι νομοί της Ελλάδας

Τι θα μάθουμε:

• Τους νομούς της χώρας.
• Τις πρωτεύουσες των νομών.
• Τις γνωστότερες πόλεις των νομών.

Οι νομοί της Ελλάδας είναι 51. 

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να γνωρίσεις τους νομούς και τις πρωτεύουσες της χώρας μας. 

Πρωτεύουσα κάθε νομού είναι συνήθως η μεγαλύτερη πόλη του νομού, η οποία έχει τη μεγαλύτερη εμπορική κίνηση. Σε αυτήν βρίσκονται ακόμη το νοσοκομείο, η αστυνομία, η πυροσβεστική και οι δικαστικές αρχές. 


Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να γνωρίσεις βασικά στοιχεία  κάθε νομού (μεγάλες πόλεις, αρχαιολογικοί χώροι κ.ά.).

Κάνε κλικ στις εικόνες που ακολουθούν για να παίξεις με τους νομούς της Ελλάδας. 

Θράκη

Απάντησε στα παρακάτω ερωτήματα για να βρεις τους νομούς της Θράκης:

• Η πρωτεύουσα αυτού του νομού, αν τονιστεί λανθασμένα, δεν είναι μελαχρινή.
• Είναι η πρωτεύουσα νομού του οποίου το όνομα, αν του αφαιρέσουμε τα τρία τελευταία γράμματα, γίνεται τριαντάφυλλο.
• Η πρωτεύουσα του νομού αυτού έχει το όνομα Μακεδόνα στρατηλάτη. 

Μακεδονία

• Βρες τους νομούς στους οποίους ανήκει κάθε πρωτεύουσα. 

Ήπειρος

• Οι νομοί της Ηπείρου και οι πρωτεύουσες τους μπερδεύτηκαν... 

Θεσσαλία

• Ποιες οι πρωτεύουσες των νομών της Θεσσαλίας;

Στερεά Ελλάδα-Εύβοια

• Συμπλήρωσε τον παρακάτω πίνακα

Πελοπόννησος

• Γράψε (ανάφερε) τους νομούς και τις πρωτεύουσες της Πελοποννήσου.

Νησιά Αιγαίου Πελάγους

• Ένα πλοίο σταμάτησε στα εξής νησιά: Μυτιλήνη, Χίο, Σάμο, Ερμούπολη, Ρόδο. Από ποιους νομούς πέρασε το πλοίο;

Νησιά Ιονίου Πελάγους

• Ποιες οι πρωτεύουσες των νομών Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Λευκάδας και Κέρκυρας;

Κρήτη 

Λύστε τα αινίγματα για να βρείτε τους νομούς της Κρήτης:

• Πρωτεύουσά του είναι το Ρέθυμνο.
• Η πρωτεύουσά του θυμίζει το όνομα του ήρωα που αντιμετώπισε τη Λερναία Ύδρα.
• Η πρωτεύουσά του είναι ο αγαπημένος άγιος και προστάτης των ναυτικών. 
• Έχει πάρει το όνομά της από την προϊστορική Αλχανία που ήταν χτισμένη στην ίδια θέση.

Ταξίδι στους νομούς της Ελλάδας...

• Χωριστείτε σε ομάδες

Κάθε ομάδα...

• επιλέγει ένα γεωγραφικό διαμέρισμα στο οποίο θα ταξιδέψει 
• ορίζει το σκοπό του ταξιδιού της (εμπόριο, τουρισμός κτλ.)
• επιλέγει ένα ιστορικό ή μυθικό πρόσωπο του διαμερίσματος που θα μελετήσει. Το πρόσωπο αυτό θα είναι ο "πρωταγωνιστής¨ του ταξιδιού που θα πρέπει να περάσει από όσο περισσότερους τόπους και να καταγράψει όσο περισσότερα πολιτιστικά στοιχεία και χαρακτηριστικά προϊόντα μπορεί
• περιγράφει στο τέλος το ταξίδι της ομάδας στην τάξη

Τα γεωγραφικά διαμερίσματα και οι περιφέρειες της Ελλάδας

Τι θα μάθουμε:

• Ποια τα γεωγραφικά διαμερίσματα και ποιες οι περιφέρειες της χώρας μας.

Η Ελλάδα είναι χωρισμένη σε 9 μεγάλες περιοχές που ονομάζονται γεωγραφικά διαμερίσματα. Τα κριτήρια χωρισμού της πατρίδας σε διαμερίσματα είναι τόσο γεωγραφικά όσο και ιστορικά.

Τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας είναι:

1) Θράκη

2) Μακεδονία

3) Θεσσαλία

4) Ήπειρος

5) Στερεά Ελλάδα

6) Πελοπόννησος

7) Κρήτη

8) Νησιά Αιγαίου

9) Νησιά Ιονίου

Κάνε κλικ εδώ για να γνωρίσεις τα γεωγραφικά διαμερίσματα και τους πληθυσμούς τους.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να παίξεις με τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της χώρας μας είναι διαφορετικά ανάλογα με την περιοχή που ζουν. Έτσι, η Ελλάδα είναι χωρισμένη σε 13 περιφέρειες ανάλογα με:

• γεωμορφολογικά και κλιματικά κριτήρια
• οικονομικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής

Παραδείγματα:

• Η δυτική Μακεδονία είναι πολύ ορεινή, τα καλλιεργήσιμα εδάφη είναι λιγοστά, το ανάγλυφο δυσκολεύει τις συγκοινωνίες, οι πόλεις είναι μικρές σε πληθυσμό, η βιομηχανία δεν είναι αναπτυγμένη κτλ.
• Η κεντρική Μακεδονία είναι πεδινή, έχει πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις, αρκετές πόλεις με σημαντικό πληθυσμό, καλό οδικό δίκτυο και σημαντική βιομηχανική ανάπτυξη.
• Για τις  Κυκλάδες ένα πολύ σοβαρό ζήτημα μπορεί να είναι η ρύθμιση της τακτικής ακτοπλοϊκής κάλυψης όλων των νησιών.
• Στην Αττική σημαντικό πρόβλημα η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Όπως βλέπουμε κάθε περιοχή έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και τα δικά της προβλήματα και άρα χρειάζονται διαφορετικές αποφάσεις και ενέργειες για την αντιμετώπισή τους.

Επικεφαλής κάθε περιφέρειας είναι ο περιφερειάρχης που διορίζεται από την κυβέρνηση. Σε κάθε περιφέρεια μια πόλη της έχει οριστεί ως έδρα της.

Οι περιφέρειες της χώρας μας είναι:

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να παίξεις με τις περιφέρειες. 

Κάνε κλικ εδώ για να δεις διαδραστικά τα γεωγραφικά διαμερίσματα και τις περιφέρειες της χώρας μας.

Τα όρια των γεωγραφικών διαμερισμάτων δε συμπίπτουν πάντα με τα όρια των διοικητικών περιφερειών 

π.χ. το γεωγραφικό διαμέρισμα της Μακεδονίας μοιράζεται σε 3 διοικητικές περιφέρειες. 

Η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας

Τι θα μάθουμε:

• Γιατί είναι απαραίτητη η διοικητική διαίρεση της χώρας μας.
• Σε ποια τρία επίπεδα είναι διαιρεμένη διοικητικά η Ελλάδα.
• Τι είναι οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι.
• Τι είναι τα νομοσχέδια "Καποδίστριας" και "Καλλικράτης".

Όπως έχουμε μάθει η πατρίδα μας χαρακτηρίζεται από το ποικιλόμορφο ανάγλυφό της που διαμορφώνει διαφορετικά γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά σε κάθε περιοχή. Κάθε περιοχή έχει τα ιδιαίτερα προβλήματα και τις ξεχωριστές της ανάγκες. Τα προβλήματα και τις ανάγκες αυτές προσπαθεί να αντιμετωπίσει η Πολιτεία μέσα από τα τρία επίπεδα διοικητικής διαίρεσης που έχει καθιερώσει. Η πρώτη διοικητική διαίρεση της χώρας μας έγινε το 1928 από τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Μέχρι το 2011 η διοικητική διαίρεση της χώρας μας ήταν η παρακάτω:

• Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.)
• Νομοί
• Περιφέρειες

Από την 1^η Ιανουαρίου 2011 το πρόγραμμα «Καλλικράτης» που εφαρμόστηκε καθιέρωσε τα εξής τρία επίπεδα διοικητικής διαίρεσης στη χώρα μας:

• Αποκεντρωμένες διοικήσεις (7)
• Περιφέρειες (13)
• Δήμοι (325)

Εξαίρεση σε όλα τα παραπάνω αποτελεί το Άγιο Όρος, το οποίο αποτελεί μεν ελληνικό έδαφος, αλλά αυτοδιοικείται με τους δικούς του θεσμούς βάσει του Καταστατικού Χάρτη του 1924. Οι Περιφέρειες με τους Δήμους αποτελούν τους Ο.Τ.Α. δηλ. τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις (7) περιλαμβάνουν από μία έως τρεις περιφέρειες. Στόχος τους είναι η εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής. Η εκάστοτε κυβέρνηση της Ελλάδας διορίζει ως επικεφαλής των αποκεντρωμένων διοικήσεων το Γενικό Γραμματέα, ο οποίος και ακολουθεί τις εντολές της. Στη λειτουργία των αποκεντρωμένων διοικήσεων συμμετέχει και ένα συμβούλιο στο οποίο εκπροσωπούνται οι περιφέρειες και οι δήμοι. Το συμβούλιο αυτό όμως έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να πάρει αποφάσεις.

Οι Περιφέρειες (13) είναι αυτοδιοικούμενες, δηλαδή εκλέγουν τις αρχές τους μέσα από εκλογές. Κάθε περιφέρεια διοικείται από το Περιφερειακό Συμβούλιο και τον εκλεγμένο Περιφερειάρχη.

Κάνε κλικ εδώ για να δεις τις περιφέρειες της Ελλάδας σε έναν διαδραστικό χάρτη. 

Οι Δήμοι (325). Παλιότερα στη χώρα υπήρχαν περισσότεροι Δήμοι καθώς και Κοινότητες που αποτελούσαν τους Ο.Τ.Α. (Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης). Το 1997 όμως με το νομοσχέδιο «Καποδίστριας» πολλοί Δήμοι και Κοινότητες ενώθηκαν σε μεγαλύτερους. Νέες συνενώσεις πραγματοποιήθηκαν το 2011 με το νομοσχέδιο «Καλλικράτη».

Κάνε κλικ εδώ για να δεις ¨Ποιος ήταν ο Καλλικράτης¨.

Κάνε κλικ εδώ για να γνωρίσεις τον Ιωάννη Καποδίστρια.

 Οι Δήμοι της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Ο Δήμος διοικείται από το Δημοτικό Συμβούλιο, επικεφαλής του οποίου είναι ο εκλεγμένος Δήμαρχος. Το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από 15-51 έδρες ανάλογα με το πληθυσμό του Δήμου. Ένας Δήμος αποτελείται από δημοτικές ενότητες και κοινότητες. Γεωγραφικά οι δημοτικές ενότητες ταυτίζονται με τα όρια των Δήμων που συγχωνεύτηκαν, ενώ οι κοινότητες με τα δημοτικά διαμερίσματα των παλιών Δήμων.

Οι πόλεις της Ελλάδας

Τι θα μάθουμε:

• Για τις μικρές και μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.
• Ποιες είναι οι μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας.
• Για γνωστά συμπλέγματα χωριών που υπάρχουν στη χώρα μας.

Οι περισσότερες ελληνικές πόλεις είναι χτισμένες στη θέση παλαιότερων οικισμών. Η μεγαλύτερη και ταυτόχρονα και πρωτεύουσα της Ελλάδας είναι η Αθήνα. 

Σε αυτήν βρίσκονται συγκεντρωμένες όλες οι εξουσίες της χώρας μας (ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Κυβέρνηση, η Βουλή κ.ά.). 

Ο Πειραιάς, που είναι το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, αποτελεί το επίνειο της Αθήνας, την έξοδό της προς τη θάλασσα. Σε Αθήνα και Πειραιά ζει σχεδόν το 1/3 του πληθυσμού της Ελλάδας .

Συμπρωτεύουσα και δεύτερη μεγάλη πόλη είναι η Θεσσαλονίκη με πληθυσμό 819.770 κατ. 

Αποτελεί σημαντικό συγκοινωνιακό και εμπορικό κέντρο των Βαλκανίων.

Άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας μας είναι η Πάτρα, που αποτελεί σημαντικό λιμάνι της Ελλάδας και πύλη προς τη Δύση,

τα Ιωάννινα, 

Κάνε κλικ εδώ για να παρακολουθήσεις

ένα ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ για τα Ιωάννινα.

η Λάρισα, 

το Ηράκλειο,

ο Βόλος, 

η Καβάλα,

η Χαλκίδα.

Όλες οι μεγάλες πόλεις αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τη συγκέντρωση μεγάλου πληθυσμού σε μικρό χώρο. Σχολίασε τις παρακάτω εικόνες που αναφέρονται αρνητικές όψεις της ζωής στην πόλη.

Διάβασε το κείμενο του κ. Ταχτσή που αναφέρεται στην Αθήνα. Ποια προβλήματα της πρωτεύουσας αναφέρονται σε αυτό;

Στην πατρίδα μας υπάρχουν πολλές σύγχρονες πόλεις αλλά και πόλεις ιστορικές που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στην ιστορία του τόπου μας. Τέτοιες πόλεις είναι η Σπάρτη, οι Μυκήνες, το Μεσολόγγι, η Ολυμπία, το Ναύπλιο, ο Μιστράς, τα Σφακιά, η Σητεία, το Μέτσοβο, οι Δελφοί, η  Φλώρινα…

Ναύπλιο: Πρωτεύουσα της Ελλάδας 1828-1833.

Ναύπλιο: Το Παλαμήδι.

Υπάρχουν ακόμη ονομαστά συμπλέγματα χωριών.

Τα Ζαγοροχώρια και τα χωριά του Σουλίου στην Ήπειρο.

Ζαγοροχώρια

Μνημείο του Ζαλόγγου.

Τα χωριά του Πηλίου στη Θεσσαλία.

Τα χωριά του Πάρνωνα στην Πελοπόννησο.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα 

για να παίξεις με τις πόλεις της Ελλάδας.