Τα μέρη του λόγου

Κλικ  στην  εικόνα

Το DEBATE στην εκπαιδευτική πράξη.

DEBATE : Μια διδακτική και παιδαγωγική πρακτική που ανάγεται στη βιωματική μάθηση και που βοηθά τα παιδιά να εξασκηθούν στον επιχειρηματολογικό λόγο και όχι μόνο..

Ο ρόλος του Debate στο Δημοτικό Σχολείο from Vaso Mirtseki

Η Ιθάκη του Καβάφη σε κόμικ!

Στην ιστοσελίδα zen pencils δημοσιεύτηκε προχθές 25/9 μια απόδοση σε κόμικ του ποιήματος του Κ. Καβάφη Ιθάκη, με κείμενο σε αγγλική μετάφραση. Η πολύ ωραία ιδέα και εκτέλεση ανήκει στον καλλιτέχνη Gavin Aung Than. Το αν με τις συγκεκριμένες εικόνες αποδίδεται πιστά το νόημα των λόγων του ποιητή... αυτό μπορείτε να το κρίνετε εσείς και οι μαθητές σας! 

Μήπως στην τάξη θα μπορούσαμε να ζωγραφίσουμε μια άλλη εκδοχή για το ίδιο έργο ή να αποδώσουμε σε κόμικ κάποιο άλλο ποίημα από το ανθολόγιό μας;

Παράλληλα με την ανάγνωση του αγγλικού κειμένου, μπορείτε να ακούτε και την απαγγελία του ποιήματος από τον Sean Connery, με υπόκρουση από έργα του δικού μας Vangelis.

καλή διασκέδαση!

Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες

  Μια εξαιρετική εφαρμογή για το μάθημα της Γλώσσας της Στ΄ τάξης, "Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες", από τον καλό συνάδελφο Γιάννη Σουδία.

Τί είναι γλώσσα και τι είναι διάλεκτος;

Ενότητα 2: Κύριε, μας ενοχλείτε…

Τι θα μάθουμε:

• Την κλίση των θηλυκών ουσιαστικών σε –η και –ος.

• ταιριάζει «γάντι»:

ταιριάζει πάρα πολύ.

• ακίνητο (α + κινώ):

το έδαφος και τα κτίσματα που βρίσκονται σε αυτό ως περιουσιακό στοιχείο.

• αντιδικία (αντί + δίκη):

η αντίθεση μεταξύ προσώπων ή ομάδων, φιλονικία, έριδα, η εμπλοκή σε δικαστικούς αγώνες.

• ώρες κοινής ησυχίας:

κλικ εδώ.

• διαχειριστής:

το άτομο που φροντίζει για τη σωστή λειτουργία μιας πολυκατοικίας.

• διένεξη (αρχ. διαφέρω):

αντίθεση που προκαλείται από διαφορετικές απόψεις ή από σύγκρουση συμφερόντων, έντονη αντιπαράθεση.

• κοινόχρηστος χώρος:

(αρχ. κοινός +αρχ.  χρηστ(ός) = ωφέλιμος, χρήσιμος, ¨που μπορεί να χρησιμοποιηθεί¨)

κοινός χώρος, χώρος που χρησιμοποιείται από πολλούς.

• τα κοινόχρηστα:

χρηματικό ποσό που καταβάλλεται μηνιαίως από τους ενοίκους μιας πολυκατοικίας για την αντιμετώπιση κοινών εξόδων (καθαριότητα, συντήρηση κ.τ.λ.).

Θηλυκά ουσιαστικά

σε –η και σε –ος

(λόγια κλίση): 

Κλικ εδώ. 

• Ποιος ο τίτλος της ταινίας; Βρίσκεις ότι ταιριάζει;
• Τι δεν τηρούν οι ένοικοι της πολυκατοικίας στο παραπάνω βίντεο; 

Ο κανονισμός της πολυκατοικίας είναι ένα κείμενο που ρυθμίζει τη ζωή όσων ζουν σε μια πολυκατοικία (ιδιοκτητών ή ενοίκων). Αποτελεί μέρος του συμβολαίου που υπογράφει ο ενοικιαστής ή ο αγοραστής ενός διαμερίσματος. Με την υπογραφή ενός συμβολαίου αποδέχεται τον κανονισμό της πολυκατοικίας και δεσμεύεται να τον εφαρμόσει.

Δες παρακάτω έναν κανονισμό πολυκατοικίας (από τη Γερμανία) και πρόσεξε ποια θέματα ρυθμίζει.

Δραστηριότητα:

Περιγράψτε την ιστορία που παρακολουθήσατε. Μην ξεχάσετε να αναφέρετε:

• Το χώρο και το χρόνο όπου συμβαίνουν τα γεγονότα (πού – πότε).
• Τους ήρωες της ιστορίας (πρωταγωνιστές, δευτερεύοντα πρόσωπα).
• Την εξέλιξη της ιστορίας:

- Πώς ξεκινάει η ιστορία.

- Πώς προχωράει (τι γίνεται μετά).

- Πώς τελειώνει (ποιο είναι το αποτέλεσμα).

• Τα συναισθήματα των ηρώων της ιστορίας.
• Τα σημαντικά και ενδιαφέροντα σημεία της ιστορίας και όχι λεπτομέρειες που δεν έχουν σημασία. 

Διαβάστε παρακάτω κείμενα που έγραψαν οι μαθητές/τριες της ΣΤ2΄ του 10ου Δημ. Σχ. Χανίων σχετικά με προβλήματα που έχουν στις πολυκατοικίες τους.

Θηλυκά ουσιαστικά σε –η και –ος (λόγια κλίση).

Στην ελληνική γλώσσα υπάρχουν κάποια θηλυκά ουσιαστικά με κατάληξη –η  που ακολουθούν λόγια κλίση, δηλ. κλίνονται σύμφωνα με τον αρχαίο τρόπο κλίσης. Τα ουσιαστικά αυτά τα ονομάζουμε αρχαιόκλιτα.

Τα λόγια κλίσης θηλυκά ουσιαστικά σε –η σχηματίζουν τη γενική ενικού με δύο τρόπους:

• σε –ης (δημοτική)
• σε –έως (αρχαία)

π.χ. της πόλης/της πόλεως.

Τη γενική σε –εως τη συναντάμε σε παλιά κείμενα και σε επίσημες ανακοινώσεις. Δε χρησιμοποιείται συνήθως στον καθημερινό λόγο.

• Όταν σχηματίζουν γενική σε –εως, σε λέξεις με περισσότερες από δύο συλλαβές, μεταφέρουν τον τόνο στην επόμενη συλλαβή, 

π.χ. της κυβέρνησης/της κυβερνήσεως.

• Μπορεί να είναι παροξύτονα ή προπαροξύτονα. Τα προπαροξύτονα θηλυκά σε –η κατεβάζουν στον πληθυντικό αριθμό τον τόνο τους στην παραλήγουσα εκτός από τη γενική που τονίζεται στην προπαραλήγουσα,

π.χ. η ένωση – οι ενώσεις, των ενώσεων, τις ενώσεις, ενώσεις

Λόγια κλίση έχουν και θηλυκά ουσιαστικά σε –ος. Μπορεί να είναι οξύτονα, παροξύτονα και προπαροξύτονα.

• Τα οξύτονα και τα παροξύτονα θηλυκά σε –ος τονίζονται σε όλες τις πτώσεις όπως και στην ονομαστική ενικού

π.χ.

η κιβωτός, της κιβωτού – οι κιβωτοί, των κιβωτών

η ψήφος, της ψήφου – οι ψήφοι, των ψήφων

• Τα προπαροξύτονα θηλυκά σε –ος μεταφέρουν τον τόνο τους στη γενική του ενικού και του πληθυντικού και στην αιτιατική πληθυντικού στην παραλήγουσα

π.χ.

η διάλεκτος, της διαλέκτου, των διαλέκτων, τις διαλέκτους

Ενότητα 2: Μικρές αγγελίες.

Τι θα μάθουμε:

• Για τις αγγελίες.
• Για τις ελλειπτικές προτάσεις.
• Για τα αριθμητικά.
• Για τις συντομογραφίες και τα αρκτικόλεξα.

Λεξιλόγιο (κάνε κλικ πάνω στις λέξεις):

l       ρετιρέ

l       οροφοδιαμέρισμα

l       διαμπερές

l       νεοκλασικό

l       μεζονέτα

l       δώμα

l       στούντιο

l       διατηρητέο

l       ανακαινισμένο (ανακαινίζω)
l  προνόμιο/προνομιούχο
l       νυχτερινό ρεύμα
l νεοκλασικό κτίριο

Η αγγελία είναι μια σύντομη δημοσίευση σε εφημερίδα ή περιοδικό που γνωστοποιεί ένα γεγονός ή την προσφορά και ζήτηση ενός πράγματος ή μιας υπηρεσίας. 

Κάνε κλικ στους παρακάτω υπερσυνδέσμους:

• ¨Πώς γράφουμε μια μικρή αγγελία¨
• ¨Οι προτάσεις ως προς τη δομή τους¨
• ¨Ελλειπτικές προτάσεις¨
• ¨Αριθμητικά¨
• ¨Αρκτικόλεξα-Συντομογραφίες¨

Ενότητα 2: Το σπίτι του ποιητή Καβάφη

Τι θα μάθουμε:

• Πώς περιγράφουμε ένα κτίριο.
• Ποιος είναι ο ρόλος του επιθέτου σε ένα περιγραφικό κείμενο.
• Ποιες λέξεις ή φράσεις δηλώνουν τόπο.

• Αλεξάνδρεια:

πόλη της Αιγύπτου χτισμένη στα παράλια της Μεσογείου. Ιδρύθηκε το 331 π.Χ. από τον Μ. Αλέξανδρο.

• μέγαρο (αρχ. μέγαρον):

μεγάλο και πολυτελές οικοδόμημα.

• μανιώδης (αρχ. μαίνομαι):

για άτομο που αγαπά ή ασχολείται υπερβολικά με κάτι, παθιασμένος, μανιακός.

• πρόσοψη (αρχ. προσ + όψις):

η όψη ενός κτιρίου από μπροστά, από εκεί που υπάρχει η κύρια είσοδος.

• ερμάρι ή αρμάρι (λατ. armarium):

συρτάρι ή ράφι.

• χαλκογραφία:

έργο που χαράχτηκε πάνω σε χαλκό

• έβενος:

είδος ξύλου, πολύ σκληρό και στιλπνό, με σκούρο χρώμα, που χρησιμοποιείται για την κατασκευή πολυτελών επίπλων, μουσικών οργάνων.

• φίλντισι (τουρκ. fildisi):

το ελεφαντόδοντο ή το ελεφαντοστό.

• σμάλτο (ιταλ. smalto):

γυάλινο επίχρισμα σε σκεύη, μικροαντικείμενα ή κοσμήματα με το οποίο τους δίνεται λάμψη και χρώμα.

• χτενίζει ένα στίχο:

ελέγχει εξετάζει με μεγάλη προσοχή, ώστε να καταφέρει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα 

για να γνωρίσεις τον Κωνσταντίνο Καβάφη. 

Κάνε κλικ εδώ για να γνωρίσεις το σπίτι του Καβάφη. 

Για ¨Νεοκλασικά κτίρια" κλικ εδώ και 

για ¨Νεοκλασικά κτίρια της Θεσσαλονίκης" κλικ εδώ.

Διάβασε εδώ ¨Πώς περιγράφουμε ένα κτίσμα¨. 

Για επίθετα κλικ εδώ και για το ¨Πώς δηλώνουμε τον τόπο/τοπικοί προσδριορισμοί¨ κλικ εδώ.

Ενότητα 2: Το σπίτι μου.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα 

για να γνωρίσεις τον Κωστή Παλαμά.

και εδώ για να διαβάσεις το ποιήμά του ¨Στον κήπο¨.

Δες και τα παρακάτω σχετικά με την κατοικία, κάνοντας ¨κλικ¨ στους τίτλους: 

• Η κατοικία στην αρχαία Ελλάδα.
• Η κατοικία στο Βυζάντιο.
• Ελληνική παραδοσιακή κατοικία. 
• Νεοκλασικά κτίρια.
• Νεοκλασικά κτίρια της Θεσσαλονίκης.

Νεοκλασικά κτίρια.

Τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του νεοκλασικισμού έφεραν στη χώρα μας οι Βαυαροί το 1830. Ο νεοκλασικισμός καθιερώθηκε ως επίσημος αρχιτεκτονικό ρυθμός των δημοσίων κτιρίων. 

Νεοκλασικά κτίρια χτίστηκαν στην Ελλάδα κατά το 19^ο αι. έως τις αρχές του 20^ου. 

Κάνε κλικ εδώ για να δεις 

Νεοκλασικά κτίρια της Θεσσαλονίκης.  

Τι είναι γλώσσα 2.

Αφού παρακολουθήσεις το παραπάνω βίντεο απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1. Τι είναι η γλωσσική επικοινωνία;
2. Ποια πράγματα κάνουμε καθημερινά με τη γλώσσα;
3. Αν δεν υπήρχε γλώσσα τι άλλο δεν θα υπήρχε;
4. Τι κάνουμε με τη γλώσσα και τι είναι γλώσσα;
5. Με ποιους τρόπους επικοινωνούν οι άνθρωποι (ποια τα είδη γλωσσικής επικοινωνίας);
6. Ποια στοιχεία είναι απαραίτητα για να υπάρξει γλωσσική επικοινωνία;
7. ¨Γλώσσα¨ σημαίνει απλά λέξεις ή κάτι άλλο;
8. Γιατί οι άνθρωποι μαθαίνουν και άλλες γλώσσες εκτός από τη δική τους;
9. Ποια γλώσσα μιλάμε εμείς σήμερα; Από πού προέρχεται;
10. Τι είναι η γλωσσολογία; Μπορείς να αναφέρεις κάποιους γνωστούς Έλληνες γλωσσολόγους;
11. Γιατί πρέπει να μαθαίνουμε σωστά τη γλώσσα μας;

Οι γλώσσες διακρίνονται σε:

• Νεκρές και ζωντανές.
• Φυσικές και τεχνητές.
• Μητρικές και γλώσσες επικοινωνίας. 

Νεκρές και ζωντανές γλώσσες.

Νεκρή ονομάζεται μια γλώσσα που δεν έχει φυσικούς ομιλητές. Είναι γλώσσες που γνωρίζουμε αλλά που δε  χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ομιλία παρά μόνο σε ειδικά κείμενα σε γραπτή μορφή. Δεν πρέπει να συγχέονται με γλώσσες που έχουν εξαφανιστεί και που υπολογίζονται σε 477. Η πιο γνωστή νεκρή γλώσσα είναι η Λατινική, που αν και δεν αποτελεί πλέον μητρική γλώσσα κάποιων ανθρώπων συνεχίζει να διδάσκεται και να χρησιμοποιείται. Άλλες νεκρές γλώσσες είναι η κοπτική, η εβραϊκή της Βίβλου, η Old Church Slavonic, η Avestan και η Ge’ez. (Ιερές γλώσσες).

Υπάρχουν και νεκρές γλώσσες που έχουν ¨αναστηθεί¨. Μια τέτοια περίπτωση είναι τα Εβραϊκά που είχαν πάψει να μιλιούνται για 2.000 χρόνια και ξαναζωντάνεψαν τον 19^ο αι. Μιλιούνται σήμερα από 7.000.000 ανθρώπους και είναι η επίσημη γλώσσα του Ισραήλ.

Μία γλώσσα γίνεται νεκρή όταν αντικαταστείτε από μία άλλη (π.χ. η Κοπτική από την Αραβική, οι γλώσσες των γηγενών της Αμερικής από την Αγγλική, τη Γαλλική, την Ισπανική ή την Πορτογαλική). Άλλος λόγος που μια γλώσσα κατατάσσεται στις νεκρές είναι η εξέλιξη και η αντικατάστασή της από άλλη ή άλλες που πηγάζει/ζουν από αυτήν (π.χ. η Λατινική από την οποία προήλθαν άλλες γλώσσες).

Αντίθετα μια γλώσσα που έχει φυσικούς ομιλητές ονομάζεται ζωντανή γλώσσα. Υπολογίζεται ότι σήμερα υπάρχουν 6.909 (7.358 κατ΄ άλλους) ζωντανές γλώσσες. Ο λόγος που ο αριθμός τους δεν μπορεί να υπολογισθεί με ακρίβεια είναι ότι για πολλές υπάρχει αμφιβολία αν πρόκειται για γλώσσα ή για διάλεκτο που έχει προκύψει από άλλη γλώσσα.

Φυσικές και τεχνητές γλώσσες.

Φυσικές ονομάζονται οι γλώσσες που κατακτούν οι άνθρωποι μέσα από τη φυσική διαδικασία απόκτησης μιας γλώσσας, που γίνεται κατά τα 4-5 πρώτα χρόνια ζωής του ανθρώπου και αναφέρονται ως μητρικές.

Αντίθετα, οι τεχνητές ή κατασκευασμένες γλώσσες αποτελούν συνειδητές επινοήσεις των ανθρώπων για την εξυπηρέτηση ειδικών σκοπών. Παράδειγμα τεχνητής γλώσσας αποτελεί η Εσπεράντο που κατασκευάστηκε το 1887 από τον πολωνοεβραίο γιατρό Λουδοβίκο Λάζαρο Ζαμένχοφ και αποτελείται από στοιχεία ευρωπαϊκών γλωσσών.

Μητρικές και γλώσσες επικοινωνίας.

Μητρική γλώσσα ή πρώτη γλώσσα αποκαλείται η γλώσσα που μαθαίνει ένας άνθρωπος από τη γέννησή του χωρίς να τη διδαχθεί συστηματικά. Δεν υπάρχει πάντα απόλυτη ταύτιση των όρων ¨μητρική γλώσσα¨ και ¨πρώτη γλώσσα¨.

Γλώσσες επικοινωνίας ονομάζονται οι γλώσσες που χρησιμοποιούν άνθρωποι με διαφορετική μητρική γλώσσα για να συνεννοηθούν (π.χ. Αγγλικά). 

Τι είναι Γλώσσα.

Αφού παρακολουθήσεις το παραπάνω βίντεο απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

1. Δώστε έναν ορισμό της έννοιας ¨γλώσσα¨. 
2. Πόσες είναι σήμερα οι επίσημες γλώσσες σε όλον τον κόσμο;
3. Πώς ονομάζονται οι ειδικοί που ασχολούνται με τη μελέτη των γλωσσών;
4. Η επικοινωνία γίνεται μόνο με λέξεις;
5. Ποιες άλλες γλώσσες ¨εκτός από αυτές που μιλούν οι άνθρωποι¨ υπάρχουν;
6. Τι σημαίνει γλώσσα;
7. Πώς πρέπει να εκφράζουμε αυτό που σκεφτόμαστε και γιατί;
8. Τι δείχνει ο τρόπος που μιλάει ο κάθε άνθρωπος;
9. Ποιες μορφές έχει μια γλώσσα;
10. Η ελληνική γλώσσα έχει μικρό ή μεγάλο λεξιλόγιο; Πώς χαρακτηρίζεται με βάση το λεξιλόγιό της;
11. Τι μπορούν και περιγράφουν οι λέξεις;
12. Όταν δεν καταλαβαίνουμε μια λέξη τι κάνουμε;
13. Είναι η ¨Γλώσσα¨ απλά ένα μάθημα που πρέπει να διαβάζουμε για το σχολείο;

Η λέξη ¨ψωμί¨ σε διάφορες γλώσσες.

• Υπάρχουν γλώσσες που ομιλούνται από μεγάλο αριθμό ανθρώπων όπως:

- Κινέζικη (1,3 δις)

- Αγγλική (1^η γλώσσα για 380 εκατ. και 2^η ή ξένη γλώσσα για περίπου 2 δις)

- Ισπανική (600 εκ., 500 εκ. ως μητρική γλώσσα)

- Ρώσικη (320 εκ.)

- Γερμανική (105 εκατ. ως μητρική / 80 εκατ. ως μη μητρική).

- Γαλλική (136 εκατ. / 160 - 500 εκατ. ως δεύτερη γλώσσα)

και γλώσσες που ομιλούνται από λίγους ανθρώπους (1.700 γλώσσες χρησιμοποιούνται από λιγότερους από 1.000 ανθρώπους).

Οι 20 γλώσσες με τους περισσότερους ομιλητές. 

• Στην Ευρώπη υπάρχουν 230 διαφορετικές γλώσσες και στην Ασία περίπου 2.197.

• Στην Παπούα της Νέας Γουινέας, 3,9 εκατομμύρια άνθρωποι μιλούν περίπου 832 διαφορετικές γλώσσες.

• Η Αγγλική είναι επίσημη γλώσσα σε 48 κράτη, των οποίων οι πληθυσμοί δεν έχουν καμιά φυλετική σχέση με τους Άγγλους. Τέτοιες χώρες είναι η Ινδία, το Πακιστάν, η Νιγηρία, οι Φιλιππίνες, η Μαδαγασκάρη, η Τζαμάικα κ.ά. 

• Την ελληνική γλώσσα έχουν ως μητρική τους περίπου 12 εκατομ. άνθρωποι. Συνολικά υπολογίζεται ότι η Ελληνική μιλιέται, ως πρώτη ή δεύτερη γλώσσα, από 25 εκατ. ανθρώπους.

Πέτερ Μπρέγκελ (1525-1569), Ο Πύργος της Βαβέλ(1563).

Οι γλώσσες των ¨γειτόνων¨ μας...

- Αλβανική ( 6 εκατ.)

- Τούρκικη (70 εκατ. ως μητρική, 20 εκατ. ως δεύτερη)

- Βουλγάρικη (10 εκατ.)

- Σκοπιανή (2 εκατ.)

Κάνε κλικ εδώ για να δεις 

ένα διαδραστικό χάρτη των γλωσσών. 

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ¨παίξεις¨

με τις γλώσσες του κόσμου. 

Ακούγοντας ηχητικά αποσπάσματα από 

διάφορες γλώσσες θα πρέπει να τις αναγνωρίσεις.

Κλικ εδώ (γράφουμε στα ελληνικά) 

και εδώ (χρήση λατινικών χαρακτήρων) 

για να ακούσεις ένα κείμενό σου 

μεταφρασμένο σε άλλη γλώσσα.