Αριστοφάνης - Εκκλησιάζουσες

Γράφτηκε το 391 ή το 392 π.Χ., δέκα χρόνια μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Οι «Εκκλησιάζουσες» είναι μια πολιτική κωμωδία-σάτιρα στην οποία μετά από τη ¨Λυσιστράτη¨ ο Αριστοφάνης παίρνει το μέρος των γυναικών. Πρωταγωνίστρια του έργου η Πραξαγόρα που θα ηγηθεί της γυναικείας επανάστασης με σκοπό την αλλαγή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Η Πραξαγόρα μεταμφιέζεται σε άνδρα, μαζί με όλες τις γυναίκες της Αθήνας. Πηγαίνουν στην Εκκλησία του Δήμου, όπου οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου, και ψηφίζουν νόμο σύμφωνα με τον οποίο η εξουσία περνάει στα χέρια των γυναικών…

Βάτραχοι - Αριστοφάνης

Κέρδισαν τα ¨Πρωτεία¨ (το πρώτο βραβείο) στα Λήναια το 405 π.Χ., όταν και πρωτοδιδάχτηκαν. Το έργο που δεν παρουσιάστηκε με το πραγματικό έργο του συγγραφέα, παίχτηκε ένα χρόνο πριν το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. 

Η υπόθεση του έργου αναφέρεται σε έναν ποιητικό διαγωνισμό που γίνεται στον κάτω κόσμο. Ο διαγωνισμός γίνεται ανάμεσα στον Αισχύλο και τον Ευριπίδη και διοργανώνεται από το Διόνυσο. Οι Βάτραχοι αποτελούν κριτική τόσο στους νέους τραγικούς ποιητές όσο και στον Ευριπίδη. Θεωρείται ως έργο προτροπής για επιστροφή στην ολιγαρχία.

Σφήκες - Αριστοφάνης

Οι Σφήκες παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 422 π.Χ. στα Λήναια. Αποτελεί την τέταρτη χρονολογικά από τις γνωστές κωμωδίες του Αριστοφάνη. 

Αναφέρεται σε ένα «φαινόμενο» της αρχαίας Αθήνας τη ¨δικομανία¨. Η κριτική του έργου αφορά την λειτουργία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Παράλληλα ασκείται κριτική στον πολιτικό Κλέωνα, όπως συμβαίνει στο έργο «Ιππείς».

Ιστορικό πλαίσιο του έργου αποτελεί η θεσμοθέτηση, από τον Περικλή, μιας ημερήσιας αποζημίωσης ως κίνητρο για τη συμμετοχή των πολιτών στα λαϊκά δικαστήρια ως δικαστές. Η αποζημίωση αυτή αυξήθηκε το 425 π.Χ. σε 3 οβολούς από τον Κλέων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την μετατροπή των πολιτών που συμμετείχαν στην Ηλιαία ως δικαστές, σε «επαγγελματίες» μισθωτούς δικαστές. 

Ιππείς - Αριστοφάνης

Κωμωδία που διδάχτηκε το  424 π.Χ. και κέρδισε  το πρώτο βραβείο στα Λήναια. Είναι το πρώτο έργο με την υπογραφή του Αριστοφάνη. 

Το έργο αναφέρεται στους «κακούς» πολιτικούς, στην φαυλότητα της εξουσίας. Μεταφέρει την άποψη ότι εάν σε μια χώρα επικρατήσει μια διεφθαρμένη εξουσία, η χώρα μπορεί να οδηγηθεί στην καταστροφή.

Μέσα από το έργο ο Αριστοφάνης επιτίθεται στον Κλέωνα, πολιτικό της εποχής, που κατείχε την εξουσία στην Αθήνα μετά τον Περικλή. Για να χτυπήσει τον Κλέωνα, ο Αριστοφάνης δημιουργεί έναν χαρακτήρα χειρότερό του, ο οποίος και κατατροπώνει τον Κλέωνα.

Αριστοφάνης (περίπου 450 - 385 π.Χ.)

Αθηναίος κωμικός ποιητής του 5ου αιώνα. Γεννήθηκε ή στην Αθήνα ή στην Αίγινα το 450 π.Χ. (ή 452) και πέθανε το 385 πΧ (ή 380). Για τη ζωή του οι πληροφορίες που υπάρχουν είναι λίγες και αλληλοσυγκρουόμενες. 

Ο πατέρας του, ο Φίλιππος, ήταν γνήσιος Αθηναίος από το δήμο Κυδαθηναίων. Έζησε όμως πολλά χρόνια στην Αίγινα όπου είχε κτήματα. Ο ίδιος ισχυριζόταν ότι γεννήθηκε στην Αθήνα. Τον τόπο γέννησής του χρειάστηκε να τον υπερασπιστεί τρεις φορές στα δικαστήρια, μιας και ο αντίζηλός του ποιητής Εύπολις και ο πολιτικός Κλέωνας,  κίνησαν εναντίον του "γραφήν ξενίας", δηλ. ζήτησαν να χαρακτηριστεί ο Αριστοφάνης ξένος και να πάψει να έχει δικαιώματα Αθηναίου πολίτη. 

Ο Αριστοφάνης είναι ο μόνος του οποίου σώζονται ακέραια έργα. Έγραψε 46 κωμωδίες, από τις οποίες σώζονται έντεκα ακέραιες, ενώ παραδίδονται 924 αποσπάσματα. Δέκα από τα έργα του έλαβαν το πρώτο βραβείο σε διαγωνισμούς. 

Μέσα από τα έργα του ο Αριστοφάνης ασκούσε κριτική στην πολιτική, την κοινωνία και τη θρησκεία της εποχής του. Σατίρισε ακόμη και το Σωκράτη στο έργο του Νεφέλες.

Από το 10^ο μ..Χ. τα έργα του αποτέλεσαν διδακτέα ύλη στα σχολεία. Το διασημότερο έργο του Αριστοφάνη είναι η «Λυσιστράτη» που παρουσιάστηκε το 411 π.Χ.

Έργα του Αριστοφάνη

Σωζόμενες Κωμωδίες:

Αχαρνείς (425 π.Χ.) 

Ιππείς (424 π.Χ.) 

Νεφέλες (423 π.Χ.) 

Σφήκες (422 π.Χ.) 

Ειρήνη (421 π.Χ.) 

Όρνιθες (414 π.Χ.) 

Λυσιστράτη (411 π.Χ.) 

Θεσμοφοριάζουσες (411 π.Χ.) 

Βάτραχοι (405 π.Χ.) 

Εκκλησιάζουσες (392 π.Χ.) 

Πλούτος (388 π.Χ.)

Αποσπασματικά Σωζόμενες Κωμωδίες:

Δαιταλείς (427 π.Χ.) 

Βαβυλώνιοι (426 π.Χ.) 

Γεωργοί (424 π.Χ.) 

Ολκάδες (423 π.Χ.) 

Προάγων (422 π.Χ.) 

Αμφιάραος (414 π.Χ.) 

Πλούτος α' (408 π.Χ.) 

Γηρυτάδης (407 π.Χ.) 

Κώκαλος (387 π.Χ.) 

Αιολοσίκων β' (386 π.Χ.)

Λυσιστράτη - Αριστοφάνης

Η Λυσιστράτη αποτελεί ένα από τα παλαιότερα αντιπολεμικά έργα. Γράφτηκε από τον Αριστοφάνη το 411 π.Χ. 

 

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ-ΟΡΝΙΘΕΣ

Η κωμωδία αυτή του Αριστοφάνη πρωτοπαρουσιάστηκε στα Διονύσια το 414 π.Χ., όπου και ο Αριστοφάνης έλαβε το δεύτερο βραβείο. Το έργο αποτελεί καρπό της απογοήτευσης του Αριστοφάνη από την τροπή του Πελοποννησιακού πολέμου.

Στο έργο διακωμωδούνται οι συκοφάντες και οι κόλακες του δήμου και οι θεωρίες για νέα πολιτεύματα.

Σκίτσα του Γιάννη Τσαρούχη