Νεοελληνικά Αναγνώσματα Γ΄ Γυμνασίου, 1966.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Βιβλίο νεοελληνικής λογοτεχνίας του 1966. 

Συγγραφείς:

Ι. Καλαματιανός, Θ. Μαρκόπουλος, Ν. Κοντόπουλος.

Ανανγωστικόν Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (1964).

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Ελληνικό Αναγνωσματάριων (1909).

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο. 

Συντακτικό Αρχαίας Ελληνικής (1964).

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Εκκλησιαστική Ιστορία, Α΄ Λυκείου,1967.

Κάνε κλικ εδώ ή  στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Το βιβλίο αναφέρεται σε τέσσερις ιστορικές περιόδους:

Α΄ περίοδος (1-313):

Ίδρυση της Εκκλησίας μέχρι την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ζωή και διωγμοί πρώτων Χριστιανών. Ζωή και έργο των Αποστόλων. Διάδοση Χριστιανισμού. Διοίκηση της Εκκλησίας.

Β΄ περίοδος (313-867):

Οικουμενικές Σύνοδοι, Αιρέσεις και καταπολέμησή τους, Εικονομαχία και Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος. Μεγάλοι Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας. Διοίκηση Εκκλησίας, Λατρεία, Εκκλησιαστική Υμνογραφία και Μουσική, Χριστιανική Τέχνη.

Γ΄ περίοδος (867-1453):

Από το Σχίσμα μέχρι την Άλωση. Αίτια, αφορμή και οριστικοποίηση Σχίσματος. Εξάπλωση και διάδοση στους Σλάβους. Ήθη και μοναχικός βίος της εποχής. Δυτική Εκκλησία.

Δ΄ περίοδος (1453-μέχρι σήμερα):

Ορθοδοξία στην Τουρκοκρατία. Εκκλησία της Ελλάδος. Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. 

Κοσμογραφία Η΄ Γυμνασίου, 1954.

Κάνε κλικ εδώ ή  στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Αναφέρεται στους πλανήτες  (κίνηση, μεγέθη), τον Ήλιο, τη Σελήνη, τη Γη, τους κομήτες και τους απλανείς αστέρες και νεφελώματα.

Χρονολογίαι της Αρχαίας Ελλάδας (εκδ. 1909)

Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, 1909.

Ένα σπάνιο βιβλίο του 1909 με όλα τα Ιστορικά γεγονότα της αρχαιότητας με χρονολογική σειρά.

Μέγα ετυμολογικόν λεξικόν.

Το Μέγα Ετυμολογικόν (ή "Μέγας ετυμολόγος"/Etymologicum magnum) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά λεξικά και συντάχθηκε από άγνωστο λεξικογράφο κατά τον 10^ο-11^ο αι. Αποτελεί ένα ελληνόγλωσσο αλφαβητικό λεξικό που ασχολείται κυρίως με την ετυμολογία των λέξεων. Η σπουδαιότητα του συνίσταται κυρίως στα αποσπάσματα έργων που παραθέτει, πολλά από τα οποία έχουν χαθεί. Βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους. Μόνο ένα μικρό του τμήμα έχει διασωθεί που περιέχει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.

Τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τους κρητικούς Ζαχαρία Καλλιέργη και Νικόλαο Βλαστό και είναι το 1^ο βιβλίο που τυπώθηκε από ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση (44 έτη μετά την ανακάλυψη της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο). Την έκδοση του χρηματοδότησε η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά, που διέμενε στη Βενετία μετά την Άλωση. 

Η έκδοση του λεξικού προετοιμάστηκε επί 6 χρόνια. Εκδόθηκε σε μεγάλο σχήμα με τυπογραφικά στοιχεία σχεδιασμένα, χαραγμένα και κομμένα από τον Ζαχαρία Καλλιέργη έχοντας ως πρότυπο τον γραφικό του χαρακτήρα. Διακοσμημένο με φυτικό μοτίβο, διαδομένο στα μεταβυζαντινά χειρόγραφα, κοσμείται με επίτιτλα και πρωτογράμματα, με κόκκινη μελάνη στην  πλειοψηφία τους. 

Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου (1964).

Κάνε κλικ εδώ ή  στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Τι είναι γεωγραφία και πώς μανθάνομεν αυτήν;

Συχνά κάμνετε περιπάτους και εκδρομάς εις τας εξοχάς γύρω από τον τόπον, όπου κατοικείτε. Κατά τους περιπάτους αυτούς βλέπετε λόφους και κοιλάδας, ποτάμια και λίμνας, δάση και αγρούς. Κάποτε επισκέπτεσθε και κανέν γειτονικόν χωρίον ή γειτονικήν πόλιν.

Αλφαβητάρια 1917-1981 (β΄ μέρος).

Την περίοδο 1922-1937 κυκλοφορούν σε πολλές επανεκδόσεις τα αλφαβητάρια των Παπαμάρκου, Ανδρεάδη, Βιδάλη, Αρσινόης Ταμπακοπούλου, Δούκα-Δεληπέτρου Ιμβριώτη, Ζήση-Δαμασκηνού κ.ά. 

Το 1937 ιδρύεται ο Οργανισμός Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων (αργότερα Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων). Από τον Οργανισμό προκηρύχθηκε διαγωνισμός βιβλίων. Τα τρία καλύτερα από τα βιβλία βραβεύτηκαν και ο ΟΕΔΒ εξέδωσε το πρώτο, με το δικαίωμα συμπλήρωσης κεφαλαίων από τα δύο άλλα. Το 1964 δίνεται στο υπουργείο Παιδείας η δυνατότητα ανάθεσης συγγραφής σχολικών βιβλίων σε συγγραφείς. Κυκλοφορούν έτσι από τον Οργανισμό μέχρι το 1981 τα: ¨Τα Παιδάκια¨ (εκδ. 1939, 1940, 1947) των Δημ. Δούκα και Δημ. Δεληπέτρου,

¨Τα Καλά Παιδιά¨ (εκδ. 1949, 1951, 1952) του Σπ. Γεραντώνη, 

¨Αλφαβητάριον¨ των Ι.Κ. Γιαννέλη-Γ. Σακκά, ¨Αλφαβητάριο Α΄¨  των Κ. Κολοβού, Α. Παπανδρέου και Ι. Ανδρουτσοπούλου-Τσουρέκη,  ¨Αλφαβητάριο Β΄¨  των Μ. Πορφύρη-Μαργαρίτη και Β. Μπαϊρακτάρη-Παπακυριάκοπούλου, ¨Αλφαβητάριο Α΄ και Β΄¨ των Βαλαβάνη, Τσουρέκη (εκδ. 1979, 1980, 1981).

Πέρα από τα εγκεκριμένα από τον ΟΕΔΒ αλφαβητάρια κυκλοφορούσε και σημαντικός αριθμός ιδιωτικών αλφαβηταρίων.

Από τα παραπάνω το αλφαβητάρι των Γιαννέλη-Σακκά ¨κατέκτησε¨ τον τίτλο του μακροβιότερου αλφαβηταρίου μιας και χρησιμοποιήθηκε, χωρίς αλλαγές στο περιεχόμενό του για περίπου 20 έτη (1955-1978).

Πέρα από τα αλφαβητάρια που προορίζονταν για σχολική χρήση, εκδόθηκαν και αλφαβητάρια για την εκμάθηση γραφής και ανάγνωσης από ενήλικες, στα πλαίσια καταπολέμησης του αναλφαβητισμού: ¨Πώς οι στρατιώται μου μαθαίνουν γράμματα, Αλφαβητάριον ενηλίκων¨ (1915) του Νεόκοσμου Γρηγοριάδη με επανέκδοση το 1956 ως ¨Αλφαβητάρι των Μεγάλων¨, ¨Αλφαβητάριον Στρατιώτου¨ (1962, εκδ. ΓΕΣ), ¨Μαθαίνω και διαβάζω¨ (1960, υπουργείο Παιδείας).

Αλφαβητάρια 1917-1981 (α΄ μέρος).

Σταθμός στην εξέλιξη των αλφαβηταρίων στάθηκε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917. Πλέον τα αλφαβητάρια έπρεπε να γράφονται «εις την κοινήν ομιλουμένη» (δημοτική) και να αποφεύγουν οποιονδήποτε αρχαϊσμό και ιδιωματισμό. 

Τα πρώτα αλφαβητάρια στη δημοτική είναι αυτά των Παπαμιχαήλ και Συκώκη που συντάθηκαν το 1917. Με το Ν1332/1918 καταργείται το κρατικό μονοπώλιο σχετικά με την αποκλειστικότητα των εγκεκριμένων σχολικών βιβλίων. Το Εκπαιδευτικό Συμβούλιο αποκτά τη δυνατότητα να εγκρίνει περισσότερα του ενός βιβλία καθώς και της ανάθεσης συγγραφής διδακτικών βιβλίων σε επιτροπή.

Έτσι, ανατέθηκε σε επιτροπή αποτελούμενη από τους Δ. Ανδρεάδη, Αλ. Δελμούζο, Μ. Τριανταφυλλίδη, Π. Νιρβάνα, Ζαχ. Παπαντωνίου και στο ζωγράφο Κ. Μαλέα, η σύνταξη νέου αλφαβηταρίου. Πρόκειται για το ¨Αλφαβητάρι με τον Ήλιο¨, που αποτέλεσε το 3^ο κρατικό αλφαβητάριο. 

Η μεταβολή της πολιτικής κατάστασης στη χώρα και ο διορισμός της Επιτροπείας το 1920 είχε ως αποτέλεσμα το συγκεκριμένο αλφαβητάρι να δεχθεί αυστηρή κριτική, ιδιαίτερα για τη γλώσσα του, τη δημοτική. Συμπεριλήφθηκε από την Επιτροπεία στον κατάλογο των ¨υπό διωγμόν¨ βιβλίων τα οποία ζητήθηκε όχι μόνο να απομακρυνθούν από τα σχολεία αλλά και να καούν! 

Η Επανάσταση του 1922 απέτρεψε την εφαρμογή του Ν2678/1921 της Επιτροπείας, ο οποίος και καταργήθηκε, επαναφέροντας σε ισχύ τους νόμους της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1917.

Αναγνωστικό Γ΄ Δημοτικού του 1924. 

Τα χρόνια της Επιτροπείας κυκλοφόρησαν τα αλφαβητάρια του Μιχ. Σακελλαρόππουλου (μέρος Β΄, ανατύπωση του 1901),του Γ. Ζυγαλάκη, του Δ. Ανδρεάδου κ.ά.

Το β΄ μέρος του ¨Αλφαβηταρίου¨ της Συντακτικής Επιτροπής το 1929

 σε εικονογράφηση Φώτη Κόντογλου. 

Η αναγνώριση της δημοτικής, της κοινής ομιλουμένης, ως γλώσσα συγγραφής των αλφαβηταρίων επαναλαμβάνεται το 1928 με το νόμο 3438.

Νεοελληνικά Αναγνώσματα Β΄ Λυκείου (1967).

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να ξεφυλλίσεις το βιβλίο.

Αλφαβητάρια 1880-1917 (β΄ μέρος).

Από το 1907 καθιερώνεται η παρέμβαση του κράτους στα διδακτικά σχολικά βιβλία. Ο νόμος προέβλεπε ότι πλέον θα διδάσκονταν ένα μόνο βιβλίο σε κάθε τάξη, στη στοιχειώδη και μέση εκπαίδευση, το οποίο θα εγκρίνονταν μετά από διαγωνισμό. Παράλληλα παραχωρούνταν στην Επιτροπή Κρίσης των βιβλίων το δικαίωμα σύνθεσης δικού της αλφαβήτου από εκείνα τα βιβλία που θα είχαν λάβει έγκριση στο διαγωνισμό.

Το 1^ο κρατικό αλφαβητάριο εκδίδεται το 1910 από την Α΄ Κριτική Επιτροπή διδακτικών βιβλίων. Πρόκειται για αλφαβητάρι που συνέθεσε η Επιτροπή από τα αλφαβητάρια των Δ. Ανδρεάδου, Δ. Κολοκότσα και Χ. Παπαμάρκου. Το αλφαβητάρι ήταν γραμμένο στην καθαρεύουσα και ακολουθούσε τη μέθοδο των αρχοειδών λέξεων.

Ως 2^ο κρατικό αλφαβητάριο αναφέρεται το ¨Ελληνικών Αναγνωσματάριον¨ του Δ. Ανδρεάδου που εκδόθηκε το 1914. Το περιεχόμενο του είναι πιο οικείο στους μαθητές και η γλώσσα του απλοποιημένη.

Παράλληλα με τα δύο ¨επίσημα¨ αλφαβητάρια κυκλοφορούσαν και τα αλφαβητάρια των Παπαμάρκου, Βρατσάνου, Οικονόμου, Μακρυναίου, Αποστολοπούλου κ.ά.

Το 1911 εκδόθηκε στο Μοναστήρι το ¨Αλφαβητάριον¨ του Αν. Ζάλλη με περιεχόμενο, εικονογράφηση και γλώσσα πολύ κοντά στις ηλικίες των μαθητών στους οποίους απευθύνεται. Στην Πόλη εκδόθηκαν, το 1818, τα ¨Κορασιακά Ανανγώσματα¨ για τη μόρφωση των κοριτσιών. 

Γραμματική διδασκαλία (1924).

Η ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΎ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΕΚΔΟΣΙΣ 2

ΑΘΗΝΑΙ 1924

ΠΗΓΗ: Ι.Ν.Σ./Α.Π.Θ.

Σειρά Αναγνωσμάτων.

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να διαβάσεις το βιβλίο. 

Αλφαβητάρια 1880-1917 (α΄ μέρος).

Τελειώνοντας η περίοδος της αλληλοδιδακτικής μεθόδου (1830-1880), ξεκινάει μια νέα περίδος σχετικά με τα αλφαβητάρια, γνωστή ως περίοδος των ¨αλφαβηταρίων των ίων και των ωών¨ που θα διαρκέσει έως το 1917. Εμφανίζεται μια νέα γενιά αλφαβητογράφων με σπουδές στη Γερμανία, μεταξύ των οποίων ο Χαρίσιος Πούλιος, ο Π. Π. Οικονόμος, ο Μιλτ. Βρατσάνος, ο Χαρ. Παπαμάρκος, ο Σπ. Μωραϊτης που ήταν επηρεασμένοι από το ερβατιανό σύστημα.

Αλφαβητάριον του Ι. Αρσένη, 1914.

Το πρώτο αλφαβητάριο που ακολουθούσε τη νέα αναλυτικοσυνθετική μέθοδο ήταν αυτό του Α. Αργυρού το 1880. Ακολούθησε το 1881 το αλφαβητάριο του Χ. Πούλιου ¨κατά το εν Γερμανία και Ελβετία επικρατούν σύστημα¨.

Τα αλφαβητάρια αυτά χωρίζονταν σε δύο μέρη (συνήθως δύο ξεχωριστά βιβλία):

- το προπαρασκευαστικόν της απταίστου αναγνώσεως 

και

- το προπαρασκευαστικόν της λογικής αναγνώσεων.

Ήταν γραμμένα σε καθαρεύουσα και συνδύαζαν το διδακτισμό και την ηθικοπλαστική διδασκαλία με τη διδασκαλία της γλώσσας. Αποτελούνταν από λεξιλόγιο ειδικά επιλεγμένο για τη διδασκαλία και φράσεις συχνά ασυνάρτητες. Τα κείμενα συνοδεύονταν από πολλές ασπρόμαυρες (έως το 1916) εικόνες και η θεματολογία προέρχονταν από το ζωικό και φυτικό κόσμο.

Νέον Ελληνικόν Αλφαβητάριον, Θεμ. Μιχαλόπουλου, 1892.

Με την αλλαγή του αιώνα σημειώνεται και αλλαγή σχετικά με τη συγγραφή των αλφαβηταρίων. Κυρίαρχο στοιχείο γίνεται πλέον η γλώσσα συγγραφής, ενώ η τεχνική διδασκαλίας της ανάγνωσης μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. 

Το 1905 προκηρύσσεται από το ¨Νουμά¨* διαγωνισμός για τη συγγραφή αλφαβηταρίου στη δημοτική. Την επιτροπή του διαγωνισμού αποτέλεσαν οι Ψυχάρης, Πάλλης και Εφταλιώτης. Νικητής του αναδείχθηκε ο δάσκαλος Γ. Καρατζάς (Ζωγράφειος Σχολή Κων/πολης), με το ¨Αρφαβητάρι¨ του. Η δημοσίευση του έγινε το 1906 στο ¨Νουμά¨, μιας και η αυτοτελή του έκδοση δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί παρά τις προσπάθειες του Πάλλη. ¨Το Αρφαβητάρι¨ ήταν γραμμένο σε ψυχαρική δημοτική και η εκμάθηση της ανάγνωσης ακολουθούσε την τεχνική χωρισμού των λέξεων σε συλλαβές. 

*Νουμάς: Λογοτεχνικό περιοδικό. Κυκλοφόρησε από το 1903-1931 με σημαντικότατο ρόλο στην επικράτηση της δημοτικής γλώσσας. 

Αλφαβητάρια 1830- 1880

Τα χρόνια μετά την απελευθέρωση σημαντικό γεγονός στην εκπαίδευση αποτελεί η σύσταση τη ¨επί της Προπαιδείας επιτροπής¨ από τον Ιωάννη Καποδίστρια, που με τη σειρά της εισάγει την αλληλοδιδακτική μέθοδος (του Γάλλου εκπ/κου Sarazin). Η αλληλοδιδακτική έμελλε να κυριαρχήσει στα ελληνικά κοινά σχολεία για 50 έτη (1830-1880).

Αλφαβητάριο ¨Πανδώρα¨ (1850-1910).
Είχε την έγκριση του Σουλτάνου για τις τουρκοκρατούμενες περιοχές. 

Η πρώτη ανάγνωση γινόταν από τους αναγνωστικούς πίνακες που βρίσκονταν κρεμασμένοι στις αίθουσες διδασκαλίας.

Σε κυρίαρχη μορφή αναδεικνύεται τα χρόνια αυτά ο Ι.Π. Κοκκώνης, ο οποίος εκδίδει τις ¨Πινακίδες¨ ή ¨Νέον Αλφαβητάριον¨ (1840), την ¨Ταχυμαθητική του αναγιγνώσκειν¨ (1856) και τις ¨Οδηγίες¨ προς τους εκπαιδευτικούς για την καλύτερη δυνατή εφαρμογή της αλληλοδιδακτικής.

Γνωστά αλφαβητάρια εκτός από αυτά του Κοκκώνη είναι του Ιωαννόπουλου (Πάτρα), το ¨Απλούν Αλφαβητάριον δια Παιδιά¨ (Σμύρνη), του Σταμτιάδου, του Εριθαλούς, του Κωνσταντινίδου. Περιορισμένη και διακοσμητική παραμένει η χρήση της εικονογράφησης. Εξαιρέσεις αποτελούν τα αλφαβητάρια της Σμύρνης και του Κωνσταντινίδου, στα οποία γίνεται προσπάθεια να οι εικόνες να σχετίζονται με το περιεχόμενο. 

¨Απλούν Αλφαβητάριονδιά τα παιδία¨, Δανιήλ Τέμπλου, Σμύρνη 1834.

Αλφαβητάρια 1771- 1830

Η εμφάνιση των πρώτων έντυπων ελληνικών αλφαβηταρίων συμπίπτει με την περίοδο του Νεοελληνικού διαφωτισμού. Χρηματοδότες της έκδοσής τους ήταν οι ευκατάστατοι Έλληνες των ελληνικών παροικιών (Βιέννη, Βενετία, Βουκουρέστι κ.ά). 

Μέγα Ετυμολογικόν, 1499 Βενετία (βιβλιοθήκη Ι. Μονής Δοχειαρίου).

Κατά την περίοδο αυτή πέρα από τα έντυπα αλφαβητάρια υπήρχαν και τα «μαθητάρια», που ήταν χειρόγραφα αναγνωστικά. Ως αλφαβητάρια χρησιμοποιούνταν ακόμα το Ψαλτήρι και η Οκτώηχος. Κυρίαρχο αλφαβητάριο της Τουρκοκρατίας ήταν όμως το 16σέλιδο έντυπο «Χρήσιμος Παιδαγωγία».

Ψαλτήριον. 1856, Βενετία (Βιβλιοθήκη Σκήτης Αγ. Άννας). 

Ως προς τη δομή τους τα προεπαναστατικά αλφαβητάρια χωρίζονταν σε δύο μέρη. Το πρώτο αποτελούνταν από γλωσσικά στοιχεία και το δεύτερο από ποικίλα αναγνώσματα (προσευχές, γνωμικά, παιδικές διηγήσεις, κείμενα θρησκευτικού περιεχομένου κ.ά.). Αντιπροσωπευτικά αλφαβητάρια της περιόδου αυτής θεωρούνται το ¨Μέγα Αλφαβητάριον¨ του παπα-Γεωργίου (1771, το παλαιότερο ελληνικό αλφαβητάριο), τα αλφαβητάρια του Πολυζώη Κοντού, του Πατριαρχείου, του Ευθυμίου, του Κομμητά, του Ι.Π. Κοκκόνη κ.ά. Με το αλφαβητάριο του Ι.Π. Κοκκώνη, ο «Παιδαγωγός των Νέων» ή «Νέον Αλφαβητάριον» εισήχθηκε για πρώτη φορά η απλή φθογγική μέθοδος.

Χαρακτηριστικό των αλφαβηταρίων αυτών ήταν η περιορισμένη εικονογράφηση που αποτελούνταν από εικόνες, ξυλογραφίες και χαλκογραφίες. Η εικονογράφηση δεν υποστήριζε το περιεχόμενο των βιβλίων, αλλά είχε διακοσμητικό χαρακτήρα με θεματολογία κυρίως θρησκευτική.

Ως προς τη γλώσσα γινόταν χρήση της αυστηρής καθαρεύουσας διανθισμένης με μεγάλο αριθμό αρχαϊζουσών λέξεων. 

Αλφαβητάριο / Μέθοδοι εκμάθησης της πρώτης ανάγνωσης.

Αλφαβητάριο = σχολικό βιβλίο με το οποίο τα παιδιά μαθαίνουν τα γράμματα της αλφαβήτου και ανάγνωση.

Στη χώρα μας η ιστορία του ξεκινάει το 1771 και έχει ¨ημερομηνία λήξης¨ το 1982, οπότε και έγινε η αντικατάστασή του από το σχολικό βιβλίο ¨Η Γλώσσα μου¨. Στόχος των Αναγνωστικών ήταν η εκμάθηση της πρώτης ανάγνωσης των μαθητών. 

Ο στόχος αυτός έγινε προσπάθεια να επιτευχθεί 

με διάφορες μεθόδους:

Αλφαβητική συνθετική μέθοδος 

(γραμματισμός ή καπακισμός):

Η συγκεκριμένη μέθοδος εφαρμόστηκε στη Δύση από την αρχαιότητα μέχρι το 16ο αι., αποτελώντας έτσι την αρχαιότερη και μακροβιότερη, από όσες εφαρμόστηκαν. ¨Παράταση ζωής¨ πήρε στον ελλαδικό χώρο όπου και εφαρμόστηκε έως τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους.

Προηγούνταν η εκμάθηση της ονοματολογίας των γραμμάτων του αλφαβήτου και έπονταν η εκμάθηση των συλλαβών με τον ταυτόχρονο ονοματισμό των γραμμάτων, π.χ. κάπα + άλφα = κα. Αφού ολοκληρώνονταν η εκμάθηση ανάγνωσης λέξεων (μονοσύλλαβες-δισύλαββες-πολυσύλλαβες) ακολουθούσαν, κατά σειρά: η ανάγνωση προτάσεων και μικρών κειμένων. Για να εκπληρωθεί ο στόχος της εκμάθησης λέξεων γίνονταν χρήση επιλεγμένων για την περίσταση λέξεων, που όμως αποτελούσαν ¨ξένο σώμα¨ για τους μαθητές.

Φωνητική ή φθογγική μέθοδος:

Τη μέθοδο αυτή εισήγαγε στη Γερμανία το 1534 ο Ickelsamer. Παρουσίαζε πολλές ομοιότητες με την Αλφαβητική, έχοντας όμως ως βασική της διαφορά το ότι δεν ονοματίζονταν τα γράμματα αλλά μόνο προφέρονταν ο φθόγγος που αντιστοιχούσε σε αυτά, π.χ. ψ + ι = ψι.

Άλλο διαφοροποιητικό στοιχείο υπήρξαν οι λέξεις που χρησιμοποιούνταν για ανάγνωση. Επιλέγονταν λέξεις οικείες στο παιδικό λεξιλόγιο. Εισηγητής της μεθόδου στην Ελλάδα θεωρείται ο Ι.Π. Κοκκώνης, με το αλφαβητάριο του που εκδόθηκε το 1917.

Ι. Π. Κοκκώνης.

Μέθοδος των αρχοειδών ή παραδειγματικών 

ή πρότυπων λέξεων:

Φωνητική επίσης μέθοδος που εισήγαγε το 1791 ο Gedicke. Πρόκειται για αναλυτικοσυνθετική μέθοδο που ακολουθούσε αντίστροφη πορεία εκμάθησης της ανάγνωσης σε σχέση με τη φωνητική ή τη φθογγική του Ickelsamer. Αφετηρία αποτελούσε η ανάλυση της λέξης σε συλλαβές και των συλλαβών σε γράμματα και έπειτα η σύνθεση των γραμμάτων σε συλλαβές και των συλλαβών σε λέξεις.

Η εφαρμογή της στη χώρα μας πραγματοποιήθηκε από το 1880 έως το 1917. Τα αλφαβητάρια της μεθόδου αυτής είχαν ως αφετηρία απλές (στη γραφή και στην προφορά) μονοσύλλαβες λέξεις. Η εστίαση στην εύρεση τέτοιων απλών λέξεων έθεσε σε δεύτερη μοίρα άλλους παράγοντες που θα διευκόλυναν την εκμάθηση της ανάγνωσης. Τα αλφαβητάρια αυτά έμειναν στην ιστορία ως ¨αλφαβητάρια των ίων και ωών¨, όνομα που οφείλουν στις πρώτες λέξεις με τις οποίες άρχιζαν.

Ολική η αναλυτική μέθοδος (μέθοδος Decroly):

Η εκμάθηση της ανάγνωσης στηρίζονταν σε λέξεις, φράσεις ή προτάσεις που υπήρχαν στις πρώτες σελίδες των βιβλίων. Αυτές επαναλαμβάνονταν με διαφορετικούς συνδυασμούς στη συνέχεια των αλφαβηταρίων, επιδιώκοντας την εξοικείωση των μαθητών με αυτές. Ασκήσεις ανάλυσης και ανασύνθεσης συμπλήρωναν την εκμάθηση των γραμμάτων και συνδυασμών καθώς και των φθόγγων που τα απέδιδαν.

Σειρά Αναγνωσμάτων (1885).

Κάνε κλικ εδώ ή στην εικόνα για να διαβάσεις το βιβλίο.